ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން މަމްދޫޙް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/AM/2023/21

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ބާޠިލުނުކޮށް ޚާއްޞަ ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން ވަގުތީގޮތުން ޕާސްޕޯޓް ދޫކޮށް ފުރުމުގެ ހުއްދަ ދިން ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި އެފަދަ އަމުރެއް މުރާޖަޢާކުރާ އަޑުއެހުމުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފޯޖު ލިޔުމެއް ބޭނުންކޮށް އެޕާޓްމަންޓް ވިއްކާ މަކަރުހެދިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. އަނބިމީހާ ބޭރުގައި ވިހެއުމުން ދަރިފުޅުގެ ލިޔެކިޔުން ހެދުމަށް ފުރަން ބޭނުންވާކަމަށް ބުނެ އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުނުކޮށް 45 ދުވަހަށް މެދުކަނޑާލައި، ޕާސްޕޯޓް ދޫކޮށް ފުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕީޖީ ބުނީ ހިފެހެއްޓުމުގެ ޙާލަތު ދެމިއޮތްއިރު ފުރުމުގެ ހުއްދަދިނީ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، އަޑުއެހުމުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތް ބުނީ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށާއި ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގެ އަޑުއެހުމުގައި ޕީޖީ ބައިވެރިވާނެ ގޮތެއް ނެތްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޚާއްޞަ ޙާލަތުގެ މަޤްޞަދު އެނޫން ގޮތަކަށް ޙާޞިލުކުރެވޭތޯ ނުބަލާ، ފަރާތްތަކަށް ވާހަކަދައްކާ ފުރުޞަތު ނުދީ، ފިލައިގެން ދިއުމުގެ އިޙްތިމާލު ވަޒަންނުކޮށް ނިންމީތީ ނިންމުން 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާ އެއްގޮތް ނުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ އިޖުރާއަތެއް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ނެތްނަމަވެސް، އެއީ ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓޭ ފަރާތުގެ ބަސް ނުހޯދާ (ex parte) ނެރޭ އަމުރަކަށްވާތީ، އެ ފަރާތަށް އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 17، 28-29)
2. ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކުގައި ލުއިދިނުމަކީ ޟަރޫރަތްތެރިކަމަށް ބަލައި ކޯޓުތަކުން ކުރާ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެ ލުއިދެވޭނީ ޟަރޫރަތްތެރިކަން ބޮޑުކަމުން ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށް ފަރުޖައްސައިނުލެވޭ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 20)
3. ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމަށް ނިންމި ސަބަބުތައް ދެމިއޮތްއިރު ޚާއްޞަ ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން ވަގުތީގޮތުން ޕާސްޕޯޓް ދޫކުރާ ނިންމުމެއް 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާ އެއްގޮތްވާނީ، އެ ޙާލަތުގެ މަޤްޞަދު އެނޫން ގޮތަކަށް (މިސާލަކަށް ޕާސްޕޯޓް އެހެން މީހެއްގެ އަތުގައި ފޮނުވައިގެން) ޙާޞިލުކުރެވޭތޯ ވަޒަންކޮށް، ފިލައިގެން ދިއުމުގެ އިޙްތިމާލާއި ހިފެހެއްޓުމުގެ ސަބަބުތަކަށް ކުރާ އަސަރު ވަޒަންކޮށް، ދެފަރާތަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދީގެންނެވެ. (ޕެރ. 24-26، 35)
4. ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި ޕާސްޕޯޓް ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ބާރު 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ލިބިދީފައިވަނީ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާއަށް ކަމުން، އެ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ފުރުޞަތު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 30)
5. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރުމުގެ ބާރު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވާތީ، ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި ޤާނޫނުން ލާޒިމުނުކުރާ އަޑުއެހުމެއް ކޯޓުން ބާއްވާ ޙާލަތުގައި އެ އަޑުއެހުމުގައި ބައިވެރިވެ ވާހަކަދެއްކުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެއް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އަދި ދައުލަތުން އެދިއްޖެނަމަ އެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެވެ. (ޕެރ. 33-34)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 58 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދު
• 2019/HC-A/473
• 2021/HC-B12/60