ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އަޔާސް މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ކަނޑައެޅި (ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފު ބަލައިގަނެވި)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު

ދަށު ކޯޓު: ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު Q10C/HHA/2023/4

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ދައުލަތުން އެދުނު ގޮތަށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ހެކި ހާމަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ޝަރުޠުކޮށް ހާމަކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާ ދަންނަ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ ޝަރުޠަކާނުލައި ހެކި ދޫކުރަން ދަށުކޯޓުން ނިންމީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމާއި ގްރޫމްކުރުމުގެ ދަޢުވާތަކުގައި، ކުދިންގެ ބަޔާނާއި ރިޕޯޓުތައް ޝަރުޠުތަކާއެކު ހާމަކުރުމަށާއި ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގް ދޫނުކުރުމަށް ދައުލަތުން ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ބަޔާނާއި ރިޕޯޓުތައް ޝަރުޠަކާނުލައި ދޫކުރުމަށާއި ވީޑިއޯ ދޫނުކޮށް ކޯޓު އޮފިސަރެއްގެ ހާޟިރުގައި ބެލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތް ބުނީ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އިން ޝަރުޠުކޮށް ހާމަކުރާ އިޚްތިޔާރު ދޭކަމަށާއި 2021/HC-A/142 އާ ޚިލާފުކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން އިޢުތިރާޒެއް ނުކުރެއެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޝަރުޠުކޮށް ހެކި ހާމަކުރުމަކީ ޤާނޫނުން ފަނޑިޔާރަށް ދީފައިވާ އިޚްތިޔާރެއް ކަމާއި، ކުދިންގެ ކަރާމާތާއި މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުން ޖާއިޒު ސަބަބުތަކަށް ބިނާވާތީ، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޚިލާފުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 129 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހާމަކުރަންޖެހޭ ހެކި، ހާމަކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ކަމަށް ނުފެނިއްޖެނަމަ (ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުމެއް، ތަޙުޤީޤަށް ހުރަސް، ހެކި އޮޅުވާލުން ނުވަތަ ނައްތާލުން)، ހާމަނުކުރުމަށް، ހާމަކުރުން ފަސްކުރުމަށް، ނުވަތަ ކަނޑައެޅޭ ޝަރުޠުތަކެއްގެ މަތިން ހާމަކުރުމަށް އެންގުމުގެ އިޚްތިޔާރު 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 15-17، 32)
2. ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ވީޑިއޯ ފަދަ ހެކި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުވެއްޖެނަމަ ކުއްޖާގެ ކަރާމާތަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ޙާލަތްތަކުގައި، 131 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާއެކު އެ ހެކި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ހާމަކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 17)
3. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއްގައި ހެކި ދޫކުރުން މަނާކުރާ ނައްޞެއް ނެތްއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން 131 ވަނަ މާއްދާގެ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އާންމު އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
4. ކުއްޖަކާ ގުޅޭ ކަންކަން ނިންމުމުގައި އެންމެ އިސްކަން ދޭންވާނީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ކަމާއި، ކުށުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ކުދިންގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ޝާއިޢުކުރުން މަނާކަމުން، މިބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި ކުދިން ރީވިކްޓިމައިޒް ނުވާ ގޮތަށް ރައްކާތެރިކަމަށް އިސްކަންދެމުން، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށްވެސް ނަޒަރުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23-25، 30)
5. ޝަރުޠުކޮށް ހެކި ހާމަކުރުމަކީ 131 ވަނަ މާއްދާ ދަންނަ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ ޝަރުޠަކާނުލައި ހެކި ދޫކުރަން ނިންމުމަކީ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި 2021/HC-A/142 ގެ ނިންމުމާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 32)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 129 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 ގެ 33 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 54 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 26، 27، 28، 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• 2021/HC-A/142
• 2022/HC-B12/19
• 2020/HC-A/180