ޕްރަތާޕް ބުޑްޑިކާ ސްރީވަރްދަނަ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބުމުގެ ހައްޤު، ކޯޓު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2023/2122

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދިފައިވަނިކޮށް، ވަކީލަކު ނެތި ބަންދު މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ މަޖިލިސް ބާއްވައި ނެރުނު ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ށ) އާއި 53 (ހ) އާއި 143 (ރ) އާ ޚިލާފުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބަނގުރާކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ 15 ފުޅިއާއެކު ފެރީން ފޭބުމުން ބިދޭސީ މީހަކު ހައްޔަރުކުރެވި، ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް ފޯމު ހުށަހެޅިފައިވަނިކޮށް ވަކީލަކު ނެތި ބަންދު މުއްދަތު މަޖިލިސް ބޭއްވިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލަކަށް އެދިފައިވަނިކޮށް ވަކީލުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްކޮށް އަމުރު ނެރުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ށ)، 53 (ހ) އަދި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ޤަބޫލުކުރީ ވަކީލު ފޯމު ހުށަހެޅިކަން ފުލުހުންގެ ސިސްޓަމުން ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތަށް ނޭނގުނީތީ ވަކީލަކާ ނުލާ މަޖިލިސް ބޭއްވުނުކަން، އަދި އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށް އެދުނެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ވަކީލަކަށް އެދިފައިވަނިކޮށް ވަކީލަކު ނެތި ބަންދު މަޖިލިސް ބޭއްވިކަމާމެދު ދެބަސްވުމެއް ނެތުމާއި، ވަކީލުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކުރުމަކީ ދައުލަތާއި ފުލުހުންގެ ވާޖިބެއް ކަމުން، އަމުރު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުވެ ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދިފައިވަނިކޮށް، ވަކީލަކު ނެތި ބަންދު މަޖިލިސް ކުރިއަށް ގެންގޮސް ނެރޭ ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމުން ބާޠިލުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 9، 12)
2. ވަކީލަކު ނެތި މުއްތަހަމު އެކަނި ބައިވެރިކޮށްގެން ބާއްވާ މުއްދަތު މަޖިލިސްތަކުގައި، ޤާނޫނީ ވަކީލާ ބެހޭގޮތުން ކޯޓުން މުއްތަހަމާ ސުވާލުކުރަން ޖެހެއެވެ؛ އެކަން ނުކުރުމަކީ މިފަދަ ޙާލަތު މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 10، 2023/HC-B12/10 އަށް ތަބާވެ)
3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަސާސީ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަކީ ދައުލަތުގެ ވާޖިބެއް ކަމުން، 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ ޙައްޤު ދެވިފައިވާކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ފުލުހުންވެސް ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 11)
4. ފުލުހުންގެ ސިސްޓަމުގައި ވަކީލު ފޯމު ހުށަހެޅިކަން ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތަށް ނޭނގުމަކީ ވަކީލުގެ ޙައްޤު ނުދިނުމުގެ ޢުޒުރެއް ކަމުގައި ކޯޓުން ނުބަލައެވެ؛ ވަކީލަކަށް އެދިފައިވާކަން ދެފަރާތުން ދެބަސްނުވާ ހިނދު އަމުރު ބާޠިލުކުރެވުނެވެ. (ޕެރ. 9، 12)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ އަދި 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• 2023/HC-B12/10
• 2014/SC-A/31
• 2020/HC-A/176
• 2019/HC-A/639
• 2014/HC-A/331