އިބްރާހިމް އިކްރާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދު އަމުރު ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2024/1716

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވަކީލު ޢައްޔަންވެފައިވަނިކޮށް، ބަންދުގެ މަޖިލިހުގެ ތަނާއި ގަޑި ވަކީލަށް ނާންގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލިބިގެންވާ ވަކީލެއްގެ އެހީގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ޙައްޤަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤެއް ކަމަށާއި، ހައްޔަރުކުރެވޭ ނުވަތަ ބަންދުކުރެވޭ މީހަކަށް އެ ޙައްޤު އަންގައި، ލަސްނުކޮށް ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދައި މައްސަލަ ނިމެންދެން ދެމެހެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ.
2. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމުގެ ކުރިން ހާޒިރުކުރާ ތަނާއި ގަޑި ފަދަ މަޢުލޫމާތު އޭނާގެ ވަކީލަށް އެންގުމަކީ ފުލުހުންގެ ޒިންމާއެކެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2023/HC-B12/7 އަދި 2020/HC-A/176).
3. ފުލުހުން ވަކީލު ބަލައިގަނެ އެކަން ވަކީލަށް އެންގުމުގެ ކުރިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު ވަކީލަށް ނުދޭ ނިޒާމެއްގައި، ބަންދުގެ މަޖިލިހުގެ ގަޑިއާއި ކޯޓު ކަށަވަރުކުރުމަކީ ވަކީލުގެ ފަރުދީ ޒިންމާއެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
4. އިޖުރާއީ ޚިލާފުވުމަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަސާސީ ޙައްޤެއް ގެއްލޭނަމަ އެއީ ރަނގަޅުކުރެވޭ އިދާރީ އިންތިޒާމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަސާސީ ޙައްޤަކާ ނުގުޅޭ އިދާރީ ގޯސްތަކެއްނަމަ އެ ރަނގަޅުކޮށް މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު މީހުން ވ. ޕީ.ޖީ)؛ މިހެންކަމުން ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމުން އަސާސީ ޙައްޤު ގެއްލުން ރަނގަޅެއް ނުވެއެވެ.
5. ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދިފައިވަނިކޮށް ފުލުހުން ޢަމަލުކުރި ގޮތުގެ ސަބަބުން ވަކީލަކާއެކު ބަންދުގެ މަޖިލިސް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލި، އެކަން ފަނޑިޔާރަށް ވަންހަނާވެގެން ނެރޭ ބަންދު އަމުރު ބާޠިލުވާނެއެވެ.
6. ވަކީލަކު ނެތި ބަންދުގެ މަޖިލިސްތަކަށް ހާޒިރުވާ ފަރާތްތަކާ ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު އޮތްކަން ފަނޑިޔާރު ސުވާލުކޮށް ބުނެދޭން ވާނެކަމަށް ހައިކޯޓުން ކުރިން ދީފައިވާ އިރުޝާދު ކޯޓުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ފުލުހުންގެ ޒިންމާ ބަޔާންކުރާ މާއްދާ [ނަންބަރު ލިޔުމުގައި އޮޅިފައި]
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ވަކާލާތުކުރުމަށް ފޯމު ހުށަހަޅާ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (އަޑުއެހުމުގެ 15 މިނިޓު ކުރިން) [ނަންބަރު ލިޔުމުގައި އޮޅިފައި]
• ހައިކޯޓުގެ 2023/HC-B12/7 (އިސްމާޢީލް ޝަފީޤް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/176 (އީމާން މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު މީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ހައިކޯޓުގެ 2023/HC-B12/10 އަދި 2023/HC-B12/73