ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަސްވާނު މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމުގެ މިންގަނޑު، ދަށު ކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ނުކުތާއަކަށް އަލަށް ހައިކޯޓުން ގޮތް ކަނޑަނޭޅޫން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2023/2651

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ގްރޫޕް ހަދައިގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރި މީހަކު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ނެތްކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަންދުން ދޫކޮށްލީ ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: 2023 ސެޕްޓެންބަރު 04 ގައި ގްރޫޕަކުން ބަޔަކު އައިސް މީހަކަށް ނުރައްކާތެރި ހަމަލާދީ މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި، ހާދިސާއިން ގާތްގަނޑަކަށް 3 މަސް ފަހުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތަޙްޤީޤު ބަޔާންތަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ނުފެންނަކަމަށާއި ޙާލަތު ބަދަލުވި ކަމެއް ނުފެންނަކަމަށް ބުނެ ޝަރުތުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ 17/2010 ގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފުކަމަށާއި، ހެކިބަޔާންތަކާއި ސީސީޓީވީ ހިމެނޭ ހެކި ހުރިކަމަށެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ތޫނު ހަތިޔާރު ގެންގުޅުނުކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށާއި 3 މަސް ފަހުން ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންކޮށްނުދޭކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތު ހުށަހެޅިފައިވާއިރު، ހެކިބަޔާންތަކުން ބައިވެރިވިގޮތް ދެނެގަނެވޭތީ އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތު އޮތްކަމަށާއި، ދަށު ކޯޓު ނިންމުން ތަޙްޤީޤު ބަޔާންތަކަށް އެކަށީގެންވާ ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކަމަށް ބެލިއެވެ؛ ބަންދުގެ ޟަރޫރަތު ވަޒަންކުރަންވާނީ ދަށު ކޯޓުންނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށު ކޯޓުން ނިންމުން ބިނާކޮށްފައިވަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ނެތްކަމުގެ މައްޗަށްކަމަށްވެފައި، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޟަރޫރީ ޙާލަތެއް އޮތްތޯ ދަށު ކޯޓުން ވަޒަންކޮށްފައިނުވާނަމަ، އެކަމުގައި ފުރަތަމައަށް ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22-23)
2. ތަޙްޤީޤުގައި ނެގި ހެކިބަޔާންތަކާއި އަނިޔާލިބުނު ފަރާތުގެ ބަޔާނުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުށުގެ ޢަމަލުގައި ބައިވެރިވިގޮތް ދެނެގަނެވޭނަމަ، ހެކި ޤަރީނާތަކަށް ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބަލައި އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ؛ ތަޙްޤީޤު ބަޔާންތަކަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ތުހުމަތު ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 30-31)
3. ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުގައިވާ ކަންކަމާއި މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ޙާލަތުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނަމަ، އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް އެ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ވަދެވިދާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/51-2022/SC). (ޕެރ. 32)
4. ތަޙްޤީޤަކީ ކުރިއަރަމުންދާ، ޙާލަތު ބަދަލުވަމުންދާ ކަމަކަށްވާތީ، ހާދިސާ ހިނގިތާ ގިނަ ދުވަސްވުމަށްފަހު ލިބޭ ހެކި ޤަރީނާގެ އަލީގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓަން އެދުމަކީ ދިމާވެދާނެ ޙާލަތެކެވެ؛ މިފަދަ ޙާލަތުގައި ސާފުކޮށްދޭންޖެހެނީ ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތަށްވުރެ، ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޟަރޫރަތް އޮތްކަމެވެ. (ޕެރ. 34-36)
5. ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމަށް ބެލެވޭއިރު، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތެއް މިހާރު ވުޖޫދުވެފައިވޭތޯ ކަނޑައަޅަންވާނީ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާ ކޯޓުންނެވެ. (ޕެރ. 37)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަން SCPD-02/2022
• A/51-2022/SC
• B12/48,49,50-2023/HC