ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފިރާސް އިބްރާހީމް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުން ދޫކޮށްލި އަމުރު ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަންދެން ރިމާންޑް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދު ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2024/765

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަން ކަނޑައަޅާފައިވަނިކޮށް، ވަކިވަކި ހެކި ވަޒަންކޮށް ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތި ވިޔަފާރިކުރާ ކަމަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލައި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަން ޤަބޫލުކުރި ނަމަވެސް، ތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިއަކީ އެހެން މީހެއްގެ ބާރު ހިނގާ ތަނެއްކަމަށާއި ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ތަކެތި ފެނުނު ތަނަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އެކްސެސް އޮތްކަމާއި ހެކި ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާކަމަށެވެ؛ ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނެއްކަމަށާއި ޑީއެންއޭ ދިމާނުވާކަމަށާއި ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވެފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހެކި ހުރިކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ވަކިވަކި ހެކި ވަޒަންކުރުމަކީ ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ނުރައްކާގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވުމަކީ އެ ޙާލަތު ނެތިދިއުމެއް ނޫންކަމުން، ދޫކޮށްލުމަށް ޖާއިޒު ސަބަބެއް އަމުރުގައި ނުދައްކައެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ދެ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހޯދަންޖެހެއެވެ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ (ޝަހީބް އިބްރާހީމް އާއި އިބްރާހީމް ސައްމާޙް ޤަޟިއްޔާތަކަށް ތަބާވެ).
2. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމަކީ ވަކިވަކި ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން މީޒާންކޮށް ތުހުމަތަށް ކުރާނެ އަސަރު ބަޔާންކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ހެކި ހުރިކަން ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ހެކިތައް ވަކިން ވަޒަންކޮށް ބައިވެރިވުމުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކަމަށް ނިންމުމަކީ ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
3. ބަންދުގެ މަރުޙަލާގައި ޝަރީޢަތުގައި ހުށަހެޅޭ ހެކިތައް ވަޒަންކޮށް ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން ހާމަކުރުމަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހިނގާ އަޞްލު ޝަރީޢަތަށް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ (އިރުފާން ތަޤިއްޔު ޤަޟިއްޔާ).
4. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅަންޖެހެނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ކަމެވެ؛ އޭގެ ފަހަތުން ހެކި ހުރިގޮތާމެދު އިތުރު ނިންމުމެއް ނިންމަންޖެހޭ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ.
5. މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވުމަކީ އެ ޙާލަތު ފިލައިދިއުމެއް ނޫނެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަން ކޯޓުން ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، ބަންދުން ދޫކޮށްލަން ޖާއިޒު ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ދައްކަންޖެހެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (01-REG-SC-2021) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• [2024] SC 21 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙް)
• [2024] SC 14 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިރުފާން ތަޤިއްޔު)