ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙީ

HN1 ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރާއިރު، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ މީހާއަކީ އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭ މީހެއް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް އެދި އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގައި އެދުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 199 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

HN2 ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަން އެދި ހުށަހަޅަނީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ކަމަށްވީ ނަމަވެސް ޢަމަލުކުރަންޖެހެނީ 2020/SC-A/93 ގައި ޝަރަޙަކޮށްދީފައިވާ އުޞޫލުތަކަށެވެ. އެ ޝަރަޙަތަކާ އެއްގޮތަށް ހުރިހާ ކޯޓުތަކުން ޢަމަލުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމުކުރާ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެ މާއްދާގައި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއާއި އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާ ފަރަގުކޮށްފައި ނެތުމެވެ.

HN3 މީހަކު އިތުރަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި މައިގަނޑު ދެ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. ފުރަތަމަ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިކަން ނުވަތަ ނޫންކަމެވެ. ދެވަނަ ސުވާލަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ޙާލަތްތަކުން ކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަމެވެ.

HN4 ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތް ނަމަ މުއްތަހަމު ބަންދުގައި ބަހައްޓާނެ ހާލަތެއް ނޯންނާނެއެވެ. ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ނުވަތަ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރި ނަމަ، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތް ނަމައެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަން ބެލުމަށް ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.

HN5 ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމައިދިނުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާއެކު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަމުގެ ތަފުސީލުތައް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ. މިފަދައިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ، ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ ކުށަކީ ވަކި ކުށެއްކަމުގައިވާތީ އޭގެ ޒާތުން ސަބަބެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަމަށް ބެލުމަށްވުރެ، ކުށުގެ ޢަމަލާއި، ދެކޮޅަށް ލިބިފައިވާ ނުވަތަ ލިބިދާނެ ހެއްކާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު ސަބަބެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކަންކަމަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.

HN6 ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައެޅުމުގައި ފަނޑިޔާރު ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރުމަށް ބަލާ މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ. ފަނޑިޔާރު ބަލަންވާނީ، ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދު ނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުކަމުގެ މައްޗަށެވެ.

HN7 ބަންދު މުރާޖަޢާކުރާއިރު އަސްލު މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތުގައި ހިނގާ އެއްވެސް ކަމަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ ތެރޭގައި އަސްލު މައްސަލައިގެ ހެކިތަކާމެދު ބަހުސްކޮށް ހެކިތަކުގެ ބުރަދަން ހާމަކުރުމުން، އަސްލު މައްސަލައިގެ ޙުކުމްގެ މުޢާމަލާތް ކެނޑި ޝަރީޢަތުގައި އޮންނަ މައްސަލައަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ.

HN8 އިސްތިއުނާފު ކޯޓުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިވާ މައްސަލާގައި ދަށުކޯޓުން ހެކިތަކާމެދު ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އިސްތިއުނާފު ކޯޓުން ބަލަންޖެހޭނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 199 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ބޭނުމަށް އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި އޮތުމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަމުގެ މައްޗަށެވެ.

HN9 އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެފައި އޮތްތޯ ބެލުމުގައި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ. އެކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ބަންދުކުރަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށް ކުރާ ނިންމުމަކީ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެކެވެ.