ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 147-D/AN/2024/14

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ އުމުރަށްވުރެ ހަގު (15 އަހަރުން ދަށުގެ) ކުއްޖަކަށް ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުކޮށް، އެ ކުއްޖާ ބޭނުންކުރާ ފޯނުތަކާއި ޑިވައިސްތައް ހިފެހެއްޓުމާއި ޕާސްވޯޑް ފަދަ ތަކެތި ދިނުމަށް އަމުރުކުރުމަށް ފުލުހުން އެދުމުން، އެ އަމުރު ނެރެދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 118 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ފ) ގެ ދަށުން ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމަކީ ކުށުގެ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ 15 އަހަރާއި 18 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންނަށް އަމާޒުވާ ނިޒާމެކެވެ؛ 15 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަކީ އެ ނިޒާމު ހިންގޭނެ ބައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16-22)
2. ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 29 އަދި 111 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ އުމުރަށްވުރެ ހަގު ކުދިންގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުކޮށް، ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤު ހިންގައި، އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ވިޔަސް ޤާނޫނު ހުއްދަނުކުރާ، މަނާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 23-26)
3. ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުﷲ ޢަލީ (2020/SC-A/76) ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން، ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންވެފައި އޮންނަންޖެހޭނެއެވެ؛ ގާނޫނީ ގޮތުން ތުހުމަތުކުރެވޭނެ ފަރާތެއް ނެތްނަމަ އަމުރަށް އެދޭ ފޯމު ފުރިހަމައެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 27)
4. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާއިން ޙިމާޔަތްކުރާ ޒާތީ ދިރިއުޅުމާއި މުވާޞަލާތުގެ ޙުރުމަތަށް އަސަރުކުރާ ނިންމުމެއް ކޯޓަކުން ވެސް ނިންމޭނީ ޤާނޫނީ ނައްޞަކުން ހުއްދަކޮށްފައިވާ މިންވަރަށެވެ؛ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ އުމުރަށްވުރެ ހަގު ކުއްޖެއްގެ މި ޙައްޤަށް އަސަރުކުރާ ކޯޓު އަމުރެއް ނެރުން ހުއްދަކުރާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 28)
5. ކޯޓު އަމުރަކީ ތަންފީޛީ ބާރު ހުރި، އަމުރު ފަހުމްވެ ކުރިމަތިލުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި ފަރާތަކަށް ރައްދުވާ އަމުރަކަށް ވާންޖެހެއެވެ؛ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ އުމުރަށްވުރެ ހަގު ކުއްޖަކަށް ރައްދުކޮށް ނެރޭ އަމުރަކީ އެ ސިފަ ހުރި އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29)
6. ކިތަންމެ މާތް މަޤްޞަދެއްގައި ވިޔަސް ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅޭނީ ޤާނޫނު ދައްކާ މަގުގެ މަތީންނެވެ؛ 15 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކަށް ހުށަހެޅުމުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، (ބ) އާއި ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 109-111 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރާ އަވަސް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ނިޒާމާއި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުވެނައިލް ޖަސްޓިސްގެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. (ޕެރ. 30-35، 39-45)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ރ)، (ބ)، 118 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ފ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 109 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 110 ވަނަ މާއްދާ، 111 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-81 (ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކަށް ހުށަހެޅޭ ކުޑަކުދިންނާމެދު އަވަސް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ނިޒާމާ ގުޅޭ ގަވާއިދު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 19 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-82 (ކުޑަކުދިންގެ ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-72 (ކުޑަކުދިންނާ ގުޅޭ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ގަވާއިދު)
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2020/SC-A/76 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަބްދުﷲ ޢަލީ)
• CRC General Comment No. 24 (2019) on children's rights in the child justice system, Paragraph 29
• ހައިކޯޓުގެ 2022/HC-B12/12,13,15 (ފުލުހުން ހަވާލާދީ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 244 ވަނަ މާއްދާ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)