ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢައްޒާމް އަޙްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 5 ދުވަހުގެ ތެރޭ ދައުލަތުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެންގި

ދަށު ކޯޓު: ގދ. ފަރެސްމާތޮޑާ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު Q8C-CA/12/2024

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤު ނިންމަންޖެހޭ 45 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަންޖެހޭނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރި ދުވަހުންތޯ ނުވަތަ ބަންދުން ދޫކޮށްލި ދުވަހުންތޯ، އަދި ދަށުކޯޓުގެ މާނަކުރުމަކީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު މާނަކުރުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ބޭނުމަށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ 45 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަންޖެހޭނީ ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ދުވަހުންނެވެ؛ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރި ދުވަހުން ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38، 39، 46، 47)
2. "ބަންދުން ދޫކޮށްލުން" އަކީ ބަންދުގައި ހުރި މީހަކު މިނިވަންކުރުމެވެ؛ އެއީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ދޫކޮށްލިކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ފުލުހުން ދޫކޮށްލިކަމުގައި ވިޔަސް އެއްގޮތެވެ. (ޕެރ. 38)
3. ޤާނޫނުގެ ސާފު ޢިބާރާތެއްގައި ނެތް ޢިބާރާތެއް އިތުރުކޮށް، އޮތް ޢިބާރާތް އެއްފަރާތްކޮށް މާނަކުރުމަކީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) އާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 40)
4. މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން، ޤާނޫނުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ސާފު ބަސްތައް އެ ބަސްތަކުގެ ޢާންމު ނުވަތަ ސާފު މާނައިގައި ދަމަހައްޓަންޖެހޭނެއެވެ؛ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނިޔަތުން އެނޫން މާނައެއް ފާޅުނުވާނަމައެވެ. ޖުޑީޝަރީ ކޮމިޓީގެ ބަހުސްތަކުންވެސް ތާއީދުކުރަނީ ދޫކޮށްލި ދުވަހުން މުއްދަތު ގުނުމަށެވެ. (ޕެރ. 41-45)
5. ޤާނޫނުގެ ސާފު ނައްޞުން ފެންނަ ކަމެއް، މުއްތަހަމުގެ މަޞްލަޙަތު ބޮޑަށް ހިމާޔަތްވާ ގޮތަށް ކަމަށްބުނެ އެނޫން ގޮތަކަށް މާނަކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 48)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2022 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިޞްލާޙު) - ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42، 50، 69 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުގެ ބަހުސް - ކޯޓުން ބަލައިނުގަނެ)
• ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖުޑީޝަރީ ކޮމިޓީގެ 43 ވަނަ ބައްދަލުވުމުގެ ޔައުމިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ 2024/HC-B12/41
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/78,79 (މުޙައްމަދު ހަލީމް، އަސްޢަދު ޝަރީފް ވ. ޔައުޤޫބު ޢަބްދުﷲ) (ދައުލަތުން ހަވާލާދީފައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/74 (ޢަބްދުﷲ ޖުނާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) (ދައުލަތުން ހަވާލާދީފައި)