ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2024] SC 44 · 2023/SC-A/26ސުޕްރީމް ކޯޓު · 3 ސެޕްޓެމްބަރު 2024 · މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

މުޙައްމަދު ޝާހިދު ވ. އެލް.އެފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ސުޕްރީމް ކޯޓުދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 3 ސެޕްޓެމްބަރު 2024ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ހައިކޯޓުގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން ޚަރަދުގެ ސެކިއުރިޓީ ބަހައްޓަން ނުއަންގައި، ނަމަވެސް އައު ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށާއި، 24 އެޕްރީލް 2019 ގެ ފޯމުގެ ނުކުތާތަކަށް ބިނާކޮށް 10 ދުވަހުގެ ތެރޭ އިސްތިއުނާފުކުރަން އެންގިއެވެ. އަޤައްލިއްޔަތު ރައުޔުގައި ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއް ނުވާކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.
ވާޤިޢާ
ސިވިލް ކޯޓުގެ C/2018-Cv/528 (ކުލި އެއްބަސްވުމާބެހޭ) ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ހައިކޯޓުން ނުދިނުމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުން މުރާޖަޢާކޮށް (HCL/45-SC/2022) ހުއްދަދީ 10 ދުވަހުގެ ތެރޭ ފޯމު ހުށަހަޅަން އެންގުމުން، މުޙައްމަދު ޝާހިދު 04 ޑިސެންބަރު 2022 ގައި ފޯމެއް ހުށަހެޅިއެވެ؛ 24 އެޕްރީލް 2019 ގެ ފޯމުގެ ކޮޕީ ކޯޓަށް އެދުނު ނަމަވެސް ލިބިފައި ނުވެއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަދިނުމަށްފަހު ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ 24 އެޕްރީލް 2019 ގެ ފޯމުގެ މައްޗަށްތޯ ނުވަތަ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބިނާކުރި 04 ޑިސެންބަރު 2022 ގެ ފޯމުގެ މައްޗަށްތޯ؛ އަދި އައު އިސްތިއުނާފީ ފޯމެއް ހުށަހެޅުމަކީ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 421 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
މުޙައްމަދު ޝާހިދު ބުނީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު، އަދި 421 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރީ HCL/45-SC/2022 ނިންމުމާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. އެލް.އެފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ބުނީ އައު ނުކުތާތަކެއް ހުށަހެޅުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހުއްދަ ބިނާކުރީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު 04 ޑިސެންބަރު 2022 ގެ ފޯމުގެ ސަބަބުތަކަށް ކަމުން، ކޯޓަށް ހުށަނޭޅޭ ފޯމެއްގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓަށް ގޮތެއް ނިންމޭކަށް ނެތެވެ. ފޯމުގެ ކޮޕީ ނުލިބިގެން އައު ފޯމު ހުށަހެޅުމަކީ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއް ކަމަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވެއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
2022/HC-A/471
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ 2023/HC-A/104 ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށާއި 04 ޑިސެންބަރު 2022 ގެ ނުކުތާތަކާއެކު ހުށަހަޅާ ފޯމު ބަލައިގަތުމަށް ހައިކޯޓަށް އަމުރު

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

ޝަރީޢަތް ކުރެވެނީ ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅޭ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ؛ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަނޭޅޭ ލިޔުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފަނޑިޔާރަކަށް ގޮތެއް ނިންމިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެމެވެ. (ޕެރ. 20)

HN2މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވަނީ އެ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ފޯމެއްގައިވާ ސަބަބުތަކަށް ބިނާކޮށް ނަމަ، ހައިކޯޓުން އެ ފޯމު ފިޔަވައި ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިނުވާ ސަބަބުތަކެއް ހިމެނޭ އެހެން ފޯމެއްގެ މައްޗަށް ބަހުސްކޮށް އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ހަމައެއް ނެތެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބިނާކުރީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަނޭޅޭ ފޯމެއްގެ ސަބަބުތަކަށްކަމަށް ހައިކޯޓުން އިފްތިރާޟުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19، 21)

HN3މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަކީ މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގައި ނުވަތަ ހިންގުމުގައި މައްސަލައިގެ ޚަސްމަކު ނުވަތަ ޚަސްމަކު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކުން ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެވެ؛ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ސަބަބެއް ނުވަތަ ބޭނުމެއްނެތި ކުރާ ޢަމަލު، އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫވާގޮތަށް ހިންގާ ޢަމަލު، ހައްދެއް ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި އެހެން ފަރާތަކަށް ގެއްލުންވާގޮތަށް އިޖުރާއަތު ބޭނުންކުރުން، އިންސާފަށް ހުރަސްއެޅުން، އަދި ޢާންމު މަޝްވަރާގައި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ހަނިކުރުމެވެ. (ޕެރ. 23)

HN4މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

421 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ކަންކަމަކީ ނިހާއީ ލިސްޓެއް ނޫނެވެ؛ މައްސަލައެއް ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް މިފަދަ ޢަމަލެއް ހިނގާފާނެއެވެ؛ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހެނީ ސުވާލު އުފެދިފައިވާ ޢަމަލަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންހިފުމަށް ޚަސްމަކު ކުޅަ ޢަމަލެއްތޯ، އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއްނަމަ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމެވެ. (ޕެރ. 24)

HN5މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

ކުރިން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ފޯމުގެ ކޮޕީއަކަށް ކޯޓަށް އެދުނު ނަމަވެސް ލިބިފައިނުވާ ޙާލަތެއްގައި އައު އިސްތިއުނާފީ ފޯމެއް ހުށަހެޅުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެކަން ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާނަމަ އެ ނަތީޖާއަށް ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 25-29)

HN6މަދަނީ › މަދަނީ – އިޖުރާއީ (ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން، އިސްތިއުނާފު ފޯމު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު)

މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތަށާއި މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 272 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (9) ވަނަ ނަންބަރަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު ނަގައިދޭންޖެހޭ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 33 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 272 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (9)
  • HCL/45-SC/2022 (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން – އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ)
  • [2024] SC 33 (އަޙްމަދު އަމީން (އެނަރޖީ މެނޭޖްމަންޓް ސިސްޓަމްސް) ވ. ދައުލަތް)
  • J/144-L-SC/2019 (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން، ޙުސްނުއް ސުޢޫދު، ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ