ވިމަސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސް (ދިވެހި ދައުލަތް)
ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދެ އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގެ ދެމެދު ސާބިތުވި ދަރަންޏެއްގެ ތަންފީޒީ މަރުޙަލާގައި ދައުލަތުން ޖާމިނުވެފައިވަނީ ދަރަނީގެ އަސްލު ޢަދަދަށް އެކަނިތޯ ނުވަތަ އިންޓްރެސްޓަށްވެސްތޯ؛ އަދި ހައިކޯޓުގެ ނިހާއީ ޙުކުމާ ޚިލާފަށް ދަށުކޯޓުން އިންޓްރެސްޓް ހިމެނޭހެން ފައިސާ ނަގައިދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފުތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- (ޕެރ. 38–39) ދަރަނި ސާބިތުވެފައިވަނީ ދަރަނިވެރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާނަމަ އެ ދަރަނި ދެއްކުމަކީ އެ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ؛ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ދަރަނި ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ޚަޞްމެއްކަމަށް ނުހިމެނޭ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ދަރަނި ދެއްކުމުގެ އިލްތިޒާމު ބަދަލުކުރުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެކަން ހުއްދަވާނީ ހަމައެކަނި ތިންވަނަ ފަރާތެއް ތަންފީޒީ މަޖިލީހަށް ހާޟިރުވެ، އަމިއްލަ ރުހުމުގައި އެ ދަރަނި އުފުލަން އެއްބަސްވާކަމަށް އިޤްރާރުވާ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްގައެވެ (އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ސިޔާމް).
- (ޕެރ. 40–42) ތިންވަނަ ފަރާތެއް ޖާމިނުވާނީ އެ ފަރާތުން އެއްބަސްވި މިންވަރަކަށެވެ؛ ދައުލަތުން ޖާމިނުވެފައިވަނީ މުޢާމަލާތުގެ އަސްލު ޢަދަދަށް (72,500ރ.) އެކަނި ކަމުން، ސާބިތުވި ދަރަނިއަށް އަރާ އިންޓްރެސްޓަށް ދައުލަތުން ޖާމިނުވެފައި ނުވެއެވެ.
- (ޕެރ. 42) ޝަރުޠު ޖަޒާއީއާ ގުޅޭ ގޮތުން ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލަށް ބަލާއިރު، 72,500ރ. ގެ މުޢާމަލާތެއްގައި ޙައްދެއް ނެތި މިފަދަ ބޮޑު އިންޓްރެސްޓެއް ތަބްރީރުކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ.
- (ޕެރ. 43) ދައުލަތާ އެއްކޮޅަށް ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް އޮއްވައި ދައުލަތުން އިންޓްރެސްޓް ހިމެނޭހެން ކޯޓަށް ފައިސާ ޖަމާކުރުމަކުން ދައުލަތާއި ދަރަނި ލިބެންޖެހޭ ފަރާތާ ދެމެދު ތަޢާގުދީ (ކޮންޓްރެކްޗުއަލް) ގުޅުމެއް ނުއުފެދެއެވެ؛ އެ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ގުޅުމަކީ ތަންފީޒީ މައްސަލައެއްގައި ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދަރަންޏަށް ޖާމިނުވުމެވެ.
- (ޕެރ. 32، 44) އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ނިހާއީވެފައިވާ ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމާ ޚިލާފަށް ދަށު ކޯޓަކުން ފައިސާ ނަގައިދިނުމަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުމަށް ދަށު ކޯޓުތައް ތަބާވާން ޖެހޭކަމަށް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ސިޔާމް [2021] SC 74
- ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް [2021] SC 50
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.