ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2022] SC 33 · 2022/SC-A/44ސުޕްރީމް ކޯޓު · 31 މޭ 2022 · ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

އާމިނަތުދިޔެ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް

ސުޕްރީމް ކޯޓުދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 31 މޭ 2022ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙުތިމާލާއި ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ބިރާއި ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނިންމި. ހައިކޯޓުން އެ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމި.
ވާޤިޢާ
އުމުރުން 6 އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކަށް އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި އާމިނަތުދިޔެ ހައްޔަރުކޮށް، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރި. ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރާއި ބަންދުގެ އަމުރު ނެރުނީ އެއް މެޖިސްޓްރޭޓެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނެތޯއާއި، ބަންދަށް އެދި މައްސަލަ ހުށަހެޅީ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ފަރާތުންތޯއާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭތޯއާއި، ހުށަހެޅިފައިނުވާ ހެއްކަކަށް ބުރަވެގެން ބަންދުގެ އަމުރު ނެރެފައިވޭތޯ ކަނޑައެޅުން.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ ކަމަށާއި، މައްސަލަ ހުށަހެޅީ ހައިސިއްޔަތު ނެތް ފުލުހުން ކަމަށާއި، 32 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، ހުށަހެޅިފައިނުވާ ކުއްޖާގެ ބަހަށް ބުރަވި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ 204 (ރ) ތަޠުބީޤުވާނީ އެވަގުތު މަސައްކަތްކުރާ ފަނޑިޔާރުންގެ ޢަދަދަށް ބަލައިގެން ކަމަށާއި، ބަންދަށް އެދުނީ ދައުލަތުން ކަމަށާއި، ކުއްޖާގެ ވާހަކަ އޮފިސަރު މަޖިލީހުގައި ހިއްސާކުރި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އެވަގުތު ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އެހެން މެޖިސްޓްރޭޓުން މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހުރުމުން 204 (ރ) ތަޠުބީޤު ނުވާނެ ކަމާއި، ޤަވާޢިދުގެ 3 (ނ) ގެ ޙާލަތެއް ނެތް ކަމާއި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ސިޓީއަކުން އެދި އަޑުއެހުމުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމާއި، ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރި ކަންކަން އަމުރުގައި ތަފުސީލުކޮށްފައިވާ ކަމާއި، އެހެން ހެކިތަކުން ޤާނޫނު ލާޒިމުކުރާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބޭ ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅި.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
2022/HC-B12/40
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

ހައިކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް؛ އިސްތިއުނާފު ބަލައިނުގަތުން

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 204 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައިވާ "އެއް ފަނޑިޔާރަށްވުރެ ގިނަ ފަނޑިޔާރުން މަސައްކަތްކުރާ ކޯޓެއް" މާނަކުރަންވާނީ، އެ ވަގުތަކު އެ ކޯޓުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ފަނޑިޔާރުންގެ ޢަދަދަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. ގިނަ ފަނޑިޔާރުން ތިބި ކޯޓެއްގައި އެންމެ ފަނޑިޔާރަކު ފިޔަވައި އެހެން ފަނޑިޔާރުން ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން (ޗުއްޓީ، ބަލިވުން ފަދަ ސަބަބުތަކާހުރެ) މަސައްކަތަށް ނުނިކުންނަ ޙާލަތުގައި އެ މާއްދާތައް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18-20، 22)

HN2ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ދާއިރާގެ އެހެން ކޯޓަކަށް ހާޒިރުކުރަންޖެހޭނީ، އެ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ޙާލަތެއް (މެޖިސްޓްރޭޓަކު ނެތުން، ސަލާމަތީ ސަބަބު، ނުވަތަ ފަނޑިޔާރު ތަނާޒުލްވާންޖެހުން) ކުރިމަތިވެއްޖެނަމައެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ހާޒިރުކުރި ކޯޓުގައި އެވަގުތު މެޖިސްޓްރޭޓަކު މަސައްކަތްކުރާނަމަ، އަދި ތަނާޒުލްވާންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތްނަމަ، އެ ޙާލަތު ކުރިމަތިވެފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 21)

HN3ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުގެ އަމުރަށް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅަންވާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ. ނަމަވެސް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ސިޓީއަކުން ބަންދުގެ އަމުރަށް އެދި، އަޑުއެހުމަށް ވެސް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ހާޒިރުވެފައިވާނަމަ، ސިޓީގައި ފުލުހުންގެ ފޯމަކާ ޙަވާލާދީފައިވުމާއި، ނެރުނު އަމުރުގައި އެދުނު ފަރާތަކަށް ފުލުހުން ލިޔެފައިވުމަކީ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަކަށް ވިޔަސް، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނާ ޚިލާފެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 26-29)

HN4ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

ބަންދުގެ އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރި ކަންކަން އަމުރުގައި ތަފުސީލުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ ވަކިވަކި އަކުރުތަކާ ޙަވާލާދީފައި ނެތުމަކީ، އެ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމުގައި ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 35-36)

HN5ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުން

ޝަކުވާކުރި ކުއްޖާ ކިޔައިދީފައިވާ ކަންކަން ފުލުހުންގެ އޮފިސަރު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައި، ބަންދަށް އެދި ހުށަހެޅި ފޯމުގައި ވެސް ހިމެނިފައިވާނަމަ، ކުއްޖާގެ ބަޔާން ލިޔުމުން ހުށަހެޅިފައި ނުވިނަމަވެސް، އެއީ ޝަރީޢަތުގައި ވާހަކަ ދެކެވިފައިނުވާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. އަދި ވަކި ހެއްކެއް ހުށަހެޅިފައި ނުވުމަކީ ހުށަހެޅިފައިވާ އެހެން ހެކިތަކުން ލިބޭ ބުރަދަން ނެތިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38-39)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 204 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 ކަމަށް ޕީޑީއެފްގައި) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ނ)
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، (ރ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 35 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ، 42 ވަނަ މާއްދާ، 142 ވަނަ މާއްދާ، 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން، ފަނޑިޔާރު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު، ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއް ސުޢޫދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ