އަހްމަދު ސިޔާމް މުޙައްމަދު ވ. ހިފްޒާ ޒާހިރު އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ކޯޓު އަމުރު، ތަރިކައިގެ މައްސަލައިގައި ޚަސްމަކަށް ނުވާ ފަރާތަކަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަމުރަކަށް ނޭދެވޭނެކަން، ވަގުތީ ފަރުވާގެ ފިޔަވަޅު އެޅުން

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B11/VN/2023/05

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަރިކައިގެ މައްސަލައިގައި ޚަޞްމަކަށް ނުވާ ފަރާތަކަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ނިޔާވި ހިއްސާދާރެއްގެ ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރުމަށް ވާރިސަކު ނުވަތަ ޕްރޮފެޝަނަލް ފަރާތެއް އައްޔަނުކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދެވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުންފުންޏެއްގެ ދެ ހިއްސާދާރުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ނިޔާވުމުން، ހިއްސާދާރުންގެ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ވާރިސުންނަށް އެންގުމަށް އަނެއް ހިއްސާދާރު ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކޮށް، އެ ދަޢުވާގެ ތެރެއިން ނިޔާވި ހިއްސާދާރުގެ ހިއްސާ ތަމްސީލުކުރުމަށް ވާރިސަކު ނުވަތަ ޕްރޮފެޝަނަލް ފަރާތެއް އައްޔަނުކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވާރިސުން ސާބިތުކުރެވިފައި ނުވާތީ ވާރިސަކު އައްޔަނު ނުކުރެވޭނެކަމަށާއި، އަހަރީ އާންމު ޖަލްސާ ބޭއްވުމަށް ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުކޮށް ކޯޓުން އެކަން ނުކުރެވޭނެކަމަށް ބުނެ ސިވިލް ކޯޓުން އަމުރު ނުނެރެއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވާރިސުން މަދަނީ ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއަކުން އެނގޭކަމަށާއި ޕްރޮފެޝަނަލް ފަރާތެއް އައްޔަނުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމާކަމަށާއި ލިޔެކިޔުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށެވެ؛ ރައްދުވާ 7 ފަރާތް އިސްތިއުނާފާ ދެބަސްނުވި ނަމަވެސް އެއް ފަރާތުން ބުނީ ވާރިސުން ސާބިތުކުރެވިފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަމުރަށް އެދުނު ދަޢުވާއަކީ ތަރިކައިގެ މައްސަލައެއް ނޫންކަމާއި އެދުނު ފަރާތަކީ ތަރިކަ މައްސަލައިގެ ޚަޞްމެއް ނޫންކަމުން 95 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤު ނުކުރެވެއެވެ؛ ވަގުތީ ފަރުވާއަށް ޟަރޫރަތެއް އޮތްކަން ވެސް ދައްކާފައި ނުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 95 ވަނަ މާއްދާއަކީ ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދާނެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާއްދާއެކެވެ؛ ތަރިކައިގެ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ނޫން ދަޢުވާއެއްގައި އެ މާއްދާގެ ދަށުން އަމުރު ނެރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ.
2. ތަރިކައިގެ މައްސަލައެއްގައި ޚަޞްމުންނަށް އެދެވިދާނެކަމަށް 95 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް، ތަރިކައިގެ މައްސަލައާ އެކުއެކީ ހިނގި ނަމަވެސް، ތަރިކަ މައްސަލައިގައި ޚަޞްމަކަށް ނުވާ ފަރާތަކަށް އެ މާއްދާގެ ދަށުން އެދެވޭނެކަމަށް ނުދެކެމެވެ.
3. މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ފަރުވާގެ ފިޔަވަޅަކަށް އެދޭނަމަ، އެކަން ކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމަ ދެއްކުމާއެކު، އެ ފިޔަވަޅު އެވަގުތަށް މުހިންމުވާ ސަބަބު ސާފުކޮށް ކޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
4. ޟަރޫރަތެއް އޮވެގެން، އިންސާފު ޤާއިމްކުރުމަށްޓަކައި ވަގުތީ ފަރުވާގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުން ލިބިގެންވާތީ، ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތު (ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒް މެދުވެރިކޮށް) އޮތުމަކީ އެފަދަ އަމުރެއް އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ކޯޓަށް ނެރެނުދެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް މި މައްސަލައިގައި އެހިނދަށް ނިންމަންޖެހޭ މުހިންމު ނިންމުމެއް އޮތްކަން ސާބިތުކޮށްދީފައި ނުވެއެވެ.
5. ވާރިސުން ސާބިތުކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ ޤަޟިއްޔާއަކީ ނިޔާވުމުގެ ކުރިން ހިބައިގެ މައްސަލައެއްގައި ދަރިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއް ކަމަށްވާނަމަ، އެއީ ވާރިސުން ސާބިތުކުރެވިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-105) ގެ 95 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ވަގުތީ ފަރުވާއާބެހޭ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ އަހަރީ އާންމު ޖަލްސާ ރަޖިސްޓްރާރ މެދުވެރިކޮށް ބޭއްވުމާބެހޭ މާއްދާ
• ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާ)
• 2020/SC-A/46 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• މަދަނީ ކޯޓުގެ 2004/MC/1638 ޤަޟިއްޔާ