ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ޤަޟާއީ ސާބިޤާތައް

Maldives Higher Courts Case Law

Saeed Lex
2014/HC-A/182

—

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަމަހައްޓާފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 14 އޭޕްރީލް 2016ބާވަތް: ޖިނާއީ

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
—
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2016/SC-A/21 — ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ދަމަހައްޓާފައި

ކޯ ޓާމްސް

—

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ވިޔަފާރި ކުރުމަށްޓަކައި މަސްތުވާއެއްޗެއް އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މަސްތުވާ ތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ފުލުހުންނަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތަކާ ގުޅިގެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރިއިރު، އޭނާ ލައިގެންހުރި ސޯޓުގެ ޖީބުން ފެނުނު ސައިބޯނި އުރައެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ފިލްމް ހުސްކުރި ދަޅެއްގައި ޖުމްލަ 24.9723 ގްރާމް ކެނަބިސް ހުރިކަން ތަޙްލީލް ރިޕޯޓުން އެނގުނެވެ. ދަޢުވާއަށް އޭނާ އިންކާރުކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ވިޔަފާރި ކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކަނޑައަޅައި ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމަށް ކުރި ޙުކުމް، ހެކީގެ މިންގަނޑާއި ހިޔާޒަތުގެ ޒިންމާއާއި ދިފާޢީ ހެކިބަހާއި ތަޙްލީލު ރިޕޯޓާ ބެހޭ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށް ކުށް ސާބިތުކުރި ކަމަށާއި، ދިފާޢީ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ނުދިން ކަމަށާއި، ޒިންމާ އުފުލަން ނުޖެހޭ ޙާލަތެއްގައި ޒިންމާ އުފުލުވި ކަމަށާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗާއި މިންވަރު ކަށަވަރުނުކުރި ކަމަށާއި، ޙުކުމުގައި އެހެން މީހެއްގެ ނަން ލިޔެވިފައިވާ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެއްޗަށް އެމީހަކު ޒިންމާވާނެ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑް ނެތުމަކީ ޙުއްޖަތެއް ނޫން ކަމަށާއި، ތަޙްޤީޤުގައި ނުބުނެ ޝަރީޢަތުގައި ދައްކާ ދިފާޢީ ވާހަކައަށް އިޢުތިބާރު ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، ތަޙްލީލު ރިޕޯޓަށް ދަށުކޯޓުގައި ސުވާލު ނުއުފައްދާތީ އެއަށް ބިނާކުރުމަކީ ޚިލާފުކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ނަމުގެ ގޯސްއަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެއް ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1 ކުރިން އެއްވެސް ކުށެއް ކޮށްފައިނުވާ ފަރާތެއްވެސް ކުށުގެ ޢަމަލެއް ހިންގައި އަދި އެފަދަ ޢަމަލެއްގައި ބައިވެރިވެދާނެކަމީ ސަލާމަތްބުއްދިއަށްވެސް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކަމެއްކަމަށްވާއިރު، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކީ، އެފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކެއްނޫނެވެ. ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މީހާގެ ކުށުގެ ރެކޯޑެއްނެތުމާއި، އެމީހެއްގެ ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެހި މަސްތުވާ އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިނުވުމަކީ، މީހެއްގެ އަތުން ފެންނަ މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗަކާމެދު އެމީހަކު ޒިންމާ އުފުލަންނުޖެހޭ ފަދަ ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއްނޫނެވެ.)

ޖިނާއީ › މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ މައްސަލަ

HN2 މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރުމަކީ ކުށުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ކާފީ ޤާނޫނީ ޤަރީނާއެއްކަން ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާ ތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި، އެޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ޞަރީޙަ ނައްޞުން ކަނޑައެޅިގެން އެނގެން އޮވެއެވެ. މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރުމަކީ، އިސްތިސްނާއެއްނެތި [މުޠްލަޤު މަސްއޫލިއްޔަތު] ޤާނޫނީގޮތުން އުފުލަންޖެހޭ ކުށެކެވެ.)

HN3 އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެންނަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެމީހަކު އުފުލަންޖެހެއެވެ. ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތީން އެފަދަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތެއް ނުދެއްކޭނަމަ އެތަކެއްޗާމެދު ޖަވާބުދާރީވެ، އެތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ އެތަކެތި އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެނުނު މީހާއެވެ.)

HN4 ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމަށް ގެންގުޅުމާއި، އަތުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ކުށެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމާއި، މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް އެއްގުރާމަށްވުރެ ގިނައިން މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރެއްޖެނަމަ ބެލޭނީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓީކަމަށް އެމާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާކަމާއި، އެކުށުގެ އަދަބަކީ ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުންކަން 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އިން އެނގެއެވެ.)

HN5 ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަތަށް މަސްތުވާތަކެތި ލިބުނު ގޮތެއް ބަޔާންކުރުމަކާ ނުލައި، އަދި އެކަން އެގޮތަށް ފާހަގަނުކުރި އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ހާމަނުކޮށް، ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އެތަކެތި ލިބުނު ގޮތް ކިޔައިދީ އެތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލާނެ މީހަކު ދެއްކުމަކީ، ހެކި އުފައްދައިގެން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމެއްކަމަށްވުމުން، އެފަދަ ދިފާޢީ ހެކިންގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކޮށް އެމައްޗަށް އިޢްތިބާރެއް ދެވޭނެ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ.)

HN6 ލެބޯޓްރީ ތަޙްލީލް ރިޕޯޓުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ނުވަތަ އެރިޕޯޓް ތައްޔާރުކުރި ފަރާތަކާބެހޭ ގޮތުން ނުވަތަ އެތަކެތި ތަޙްލީލުކުރި ފަރާތުގެ ޢިލްމީ ޤާބިލްކަމާއި ތަޖްރިބާއާބެހޭ ގޮތުން އެއްވެސް ސުވާލެއް ދަށުކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިނގަމުންދިޔައިރު އުފައްދާފައިނުވާނަމަ، އެކަންކަން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤާއި ފުރުޞަތު އޮވެމެ، އެޙައްޤުގެ ބޭނުން ނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވުމުން، ތަޙްލީލު ރިޕޯޓުގައި ހިމެނިފައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރައްވާ ޙުކުމް ކުރެއްވުމަކީ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފުކަމެއްކަމަށް ބެލެވެން ނެތެވެ.)

ޖިނާއީ › މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ މައްސަލަ

HN7 ދަޢުވާކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، ޙުކުމުގައި އޭނާގެ ނަމުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ނަމެއް ލިޔެވިފައިވަނީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުންކަން އެއްވެސް އޮޅުމެއްނެތި ސާފުކޮށް އެނގޭނަމަ، އެއީ މުޅި މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާއަށް ބަދަލު އަންނާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ.)

ވަކީލުންނާއި ފަނޑިޔާރުން

ވަކީލުން
—
ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
ރިޔާސަތު
—
ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
—
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

ޝަރީޢަތުގެ ވީޑިއޯ

މި ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅޭ ވީޑިއޯއެއް ނުފެނޭ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ