ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/130ހައިކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2018 · ފައިސާ ހޯދުން

މުޙައްމަދު ފާރޫޤު ވ. ޢަލީ މޫސާ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2018ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 323/Cv-C/2010ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން 8 ޗެކުގެ 306,350 ރުފިޔާ ނަގައިދީ، ބާކީ 25 ޗެކާއެކު ތަސަލްސުލް ޤަރީނާ ހުށަނާޅާތީ އެ ފައިސާ ނަގައިނުދިނެވެ.
ވާޤިޢާ
ވިޔަފާރިއަށް ފައިސާ ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނެ، ޗެކުދީގެން ނެގި 1,653,265 ރުފިޔާ ދިނުމަށް ދިން 33 ޗެކު ބައުންސްވީތީ އެ ފައިސާ ހޯދަން ދަޢުވާކުރެވުނެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނީ ދިވެހިބަހުން ލިޔެފައިވާ 8 ޗެކު ފިޔަވައި ބާކީ ޗެކުތައް އޭނާ ނުލިޔާ ގެއްލިފައިވާ ޗެކުތައް ކަމަށެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޤާނޫނީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ، ބައުންސްވި ޗެކުތައް ހުށަހެޅުމުން އެ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވޭތޯ، ނުވަތަ އިތުރު ތަސަލްސުލް ޤަރީނާ ބޭނުންވޭތޯ؛ އަދި ޗެކުތައް ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކުރާ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ކާކުގެ މައްޗަށްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޗެކަކީ ދަރަނީގެ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއް ކަމަށް ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 އާ ޚިލާފަށް، އަދި ތަސަލްސުލް ހެކި ހުށަހަޅާފައިވަނިކޮށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ޗެކުތައް ގެއްލުނު ކަމުގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި އޭނާ އެކަން ސާބިތުނުކުރާތީ، ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ 33 ޗެކަކީވެސް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަމުގެ ހަރުދަނާ ހެއްކެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 323/Cv-C/2010
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ 33 ޗެކުގެ ޖުމްލަ 1,653,265 ރުފިޔާ ދައްކަން ޙުކުމްކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރާ ދިފާޢު (ދަފްޢު/plea) ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ދިފާޢު ކުރާ ފަރާތެވެ. (ޕެރ. 3(ނ))

ޗެކުތައް ގެއްލިފައިވާ ކަމަށާއި އެކަން ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅި ކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ އެ ފަރާތުންނެވެ. ފުރުޞަތު ދިނުމުންވެސް އެކަމާ ގުޅޭ ލިޔުމެއް ހުށަނާޅައިފިނަމަ، ޗެކުތަކަކީ ގެއްލިފައިވާ ޗެކުތަކެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3(ނ))

ޤާނޫނުގައިވާ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ޗެކެއް ދޫކޮށްފިނަމަ، ޗެކުގައިވާ ފައިސާ ޗެކު ލިބޭ ފަރާތަށް ލިބިދިނުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެނީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތެވެ. އަދި އެފަދަ ޗެކަކީ އިތުރު ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކުރުން ލާޒިމުނުވާ ގޮތަށް، އޭގެ ޒާތުގައިވެސް ޗެކުގައިވާ ޢަދަދަށް ފައިސާ އަދާކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ. (ޕެރ. 3(ރ))

ޗެކު ދޫކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ޗެކުގައިވާ ޢަދަދަށް އެކައުންޓުގައި ފައިސާ ހުރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެވެ. ފައިސާ ނެތުމުން ޗެކު ބައުންސްވުމަކީ ޗެކާ ގުޅޭ ޒިންމާއާ ޚިލާފުވުމެކެވެ. (ޕެރ. 3(ރ))

އެހެންކަމުން، ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކުތައް ހުށަހެޅުމުން ޗެކުގެ ޖުމްލަ ޢަދަދު ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވާއިރު، ތަސަލްސުލް ޤަރީނާ (Corroborative Evidence) ނެތުމުގެ ސަބަބުން އެ ޗެކުތަކުގެ ފައިސާ ނަގައިނުދިނުމަކީ ޞައްޙަ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3(ރ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔެކިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ އަދި 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/29
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/22
  • 2011/HC-A/48 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
  • ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/222 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ