ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2017/HC-A/120ހައިކޯޓު · 1 އޮގަސްޓް 2019 · ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

ނަސީމާ ޢަލީ ވ. މޫސާ ޙަލީމް

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 1 އޮގަސްޓް 2019ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1329/Cv-C/2016ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން، ގޭގެ ވެރިފަރާތުގެ ނުރުހުމުގައި އަނބިމީހާ އެގޭގައި ދިރިއުޅުމަކީ ޙައްޤެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އޭނާއާއި އޭނާ ބައިތިއްބާފައިވާ ބަޔަކާއި މުދާ 2 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނެރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ވަރިކޮށްފައިވާ ދެމީހުންގެ ތެރެއިން ފިރިމީހާގެ ނަމުގައިވާ ގޭގައި، އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި ކުރީގެ އަނބިމީހާ ދިރިއުޅެއެވެ. ދެމީހުންގެ ދެ ދަރިންގެ ޢުމުރު 18 އަހަރު ފުރިފައިވާއިރު، ދަރިއަކީ ނޭޝަނަލް ސޯޝަލް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ ފަރާތެކެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ވަރިކޮށްފައިވާ ފިރިމީހާގެ ނަމުގައިވާ ގޭގައި، އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި ކުރީގެ އަނބިމީހާ ދިރިއުޅުމަކީ ޙައްޤެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި އޭނާ އެގެއިން ނެރުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް، 18 އަހަރު ފުރިފައިވާ ނަމަވެސް ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅޭ ދަރިއެއް އެގޭގައި ތިބިއިރު، ޞައްޙަ ތޯ؛ އަދި ކުރީގެ ޢާއިލީ ޙުކުމްތަކާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/40 ޤަޟިއްޔާއިން އަނބިމީހާއަށް ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤެއް ލިބޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުރީގެ ޢާއިލީ ޙުކުމްތަކާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަކާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/40 ގެ ޙުކުމާއި ޚިލާފަށާއި، ނުކުޅެދުންތެރި ދަރިއާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީ އޮފް ލޯ އެންޑް ޖެންޑަރގެ ލިޔުމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ކުރީގެ ޢާއިލީ ޙުކުމްތަކަކީ ދަރިން ކުޑައިރު ކުރެވުނު ޙުކުމްތައް ކަމާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއިން ކުރީގެ އަނބިމީހާއަށް ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤެއް ނުލިބޭ ނަމަވެސް، ނުކުޅެދުންތެރި ދަރިއަކަށް ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވާތީއާއި ބައްޕަގެ އަޅާލުމެއް ނެތުމުން، އޭނާ ބަލަން އެންމެ އެކަށޭނެ ފަރާތް ކަމުގައިވާ މަންމަ އެގޭގައި ހުރުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެއްކަމަށް ކޯޓުން ބެލިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 1329/Cv-C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

ދަރިން ކުޑައިރު، ދަރިން ގޮވައިގެން ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ހަދައިދިނުމަށް ބައްޕައަށް އަންގައި ކުރެވިފައިވާ ޢާއިލީ ޙުކުމްތަކަކީ ދަރިން ބެލުމަށްޓަކައި ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމްތަކެއް ކަމުން، ދަރިންގެ ޢުމުރު 18 އަހަރު ފުރުމަށްފަހު ކުރެވޭ ނިންމުމެއް އެ ޙުކުމްތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބަލާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3.3)

HN2މަދަނީ › ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/40 ޤަޟިއްޔާ ނިންމާފައިވަނީ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ، ގޯތި ވިއްކަން އެދޭ މީހާއާއި އޭނާ ޝަރުޢީގޮތުން ބަލަންޖެހޭ މީހުންނަށް ދިރިއުޅޭނެ އެހެން ތަނެއް ހަމަޖެހިފައިވުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާތީ ކަމުން، ވަރިކޮށްފައިވާ އަނބިމީހާއަށް ކުރީގެ ފިރިމީހާގެ ގޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދޭ އުޞޫލެއް އެ ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

HN3މަދަނީ › ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަކީ ޢުމުރުން 18 އަހަރު ވެފައިވީނަމަވެސް ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވާ، އަދި އެހީތެރިކަމާނުލައި ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމަށް އުނދަގޫވާ ފަރާތްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 3.5)

HN4މަދަނީ › ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ދަރިއެއް ބެލުމުގައި ބައްޕަގެ އަޅާލުމެއް ނެތް ޙާލަތެއްގައި، އެ ދަރިފުޅު ދިރިއުޅޭ ތަނުގައި އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ފަރާތެއް ހުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންކަމެއް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި އެކަމަށް އެންމެ އެކަށޭނެ ފަރާތަކީ މަންމަކަމަށް ކޯޓުން ބެލިއެވެ. (ޕެރ. 3.5)

HN5މަދަނީ › ގޯތި ގެދޮރުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރުން

އެހެންކަމުން، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ދަރިއެއްގެ ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ޙާލަތުގައި، ގޭގެ ވެރިފަރާތުގެ ނުރުހުމުގައި މަންމަ އެ ގޭގައި ދިރިއުޅުމަކީ ޙައްޤެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި އޭނާ ނެރުމަށް ކުރި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރެވިއްޖެއެވެ. (ޕެރ. 3.5، ޙުކުމް)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 2002/1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) އަށް ގެނެވުނު 02 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ދަށުން އެ ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/40
  • ޢާއިލާއާބެހޭ ކޯޓުގެ 437/AC/2003
  • ޢާއިލާއާބެހޭ ކޯޓުގެ 1138/AC/2002
  • މަދަނީ ކޯޓުގެ C/2001M920/
  • ސިވިލް ކޯޓުގެ C/2011-1033/Cv
  • ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/296

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙުސައިން ޝަހީދު، ޙަސަން ޢަލީ
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ