—

ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން، ކޯޓު އަމުރަށް އެދުމާއި އެއަމުރު ކޯޓުން ނެރުމާއި، އެއަމުރު ތަންފީޒުކުރުމާއި، މީހުން ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދުކުރުމާއި، ތަޙްޤީޤު ހިންގުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެޤާނޫނާއި އެޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުގައި ބަޔާންކުރާ އުޞޫލުތަކަށެވެ. އަދި އެޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޢަމަލުކުރެވެމުން ދިޔަ ޖިނާއީ އިޖްރާއަތާ ގުޅޭ އެންމެހައި އުޞޫލުތައް ބާޠިލްވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް އޭނާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަށެވެ. (ޕެރ. 3.2)

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް މީހަކު ބަންދުކުރުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކިތަކެއް ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށާއި، އެކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ހުރި އުދަގޫތަކުގެ މިންވަރަށާއި، އެކަމުގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ ޢަދަދަށާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށާއި، އެކުށަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މީހާ ފިލައި ރައްކާވުމުގެ ބިރުއޮތް މިންވަރަށާއި، ހެކިތައް ނައްތާލުމުގެ ބިރު އޮތް މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް އެކަންކަން ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ނިންމިދާނެ ހަތަރު ގޮތެއް ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެއީ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން؛ އެއްވެސް ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން؛ ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން؛ އަދި ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުމެވެ. މީގެތެރެއިން ގޮތަކަށް ނިންމުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތަށާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށާއި، ކުށްކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށާއި، ކުށުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމަށާއި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑަށާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ވޭތުވެދިޔަ ތާނގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެކަން އެޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރަށް އަމުރުކުރެވޭނީ ދެ ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވެގެންނެވެ. ފުރަތަމަ ޝަރުޠަކީ، އޭނާ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމެވެ. ދެވަނަ ޝަރުޠަކީ، ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް، ނުވަތަ ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވެދާނެކަމަށް، ނުވަތަ ފިލައިފާނެކަމަށް، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވުމެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި އެވަގުތު ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ޖިނާއީ އިޖްރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ސަބަބެއް އޮވެ، އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، 15 ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން އޭނާ ވަކި ދުވަހަކަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ޤަސްދުގައި މީހުން މެރުމާއި، ޓެރަރިޒަމާއި، ތޫނުހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ކުށްތަކަކީ، އެކުށްތަކުގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަމާއި އަމަންއަމާންކަމަށާއި މުޖުތަމަޢަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބެމުންދާ ކުށްތަކެކެވެ. ޤަސްދުގައި މީހުން މެރުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެކެވެ. އަދި ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތުގައި ވެސް ޖިނާޔަތުގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ކުށެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެމީހެއްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޕެރ. 3.5)