އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙުސައިން ވ. އެކްސްޕަރޓް މޮޓޯސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު 2 ކުންފުނި

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2446/Cv-C/2016, 2447/Cv-C/2016,2448/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހިއްސާގެ އަގު ނުދެއްކި ކަމަށް ބުނެ ޕްރައިވެޓް ކުންފުނިތަކުގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން މައިނޯރިޓީ ހިއްސާދާރެއްގެ ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް ނެގުމަށް ނިންމި ނިންމުންތަކަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ނިންމުންތަކެއްތޯ؛ ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކިކަން ސާބިތުވޭތޯ އާއި، ޝަފަހީ ހެކި ނުނަގައި މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުންފުނިތަކުގެ އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ހިއްސާދާރުން ހިއްސާގެ އަގު ދައްކާފައިވާކަމަށް ބަޔާންވުމުގެ އިތުރަށް، ފައިސާ ދެއްކިކަން އެނގޭނެ އެހެން ކިތާބީ ހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާނަމަ، ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކިކަން ސާބިތުނުވެއެވެ. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހިއްސާގެ މުޤާބިލުގައި ފައިސާ ނޫން އެއްޗެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ނަމަވެސް، ކުންފުނިން އެފަދައިން ކަނޑައަޅާފައިވާކަން އެނގެން ނެތްނަމަ، ދީފައިވާ ތަކެތީގެ އަގު ކުންފުނިން އަނބުރާ ދީފައިވާނަމަ، އެއީ ހިއްސާގެ އަގު ދެއްކުމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ.
2. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ބަޔާނުގައި ޝަފަހީ ހެކިންގެ ނަން ލިޔެފައިވިޔަސް، އެ ހެކިން ޙާޟިރުކުރަން ބޭނުންވާ ސަބަބެއް (ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެއް) ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ، އެ ހެކިން ޙާޟިރުނުކޮށް ދަށު ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
3. ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ސްޕެޝަލް ޖެނެރަލް މީޓިންގގެ ނޯޓިސް ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ކުރިން ދޭންވާނެއެވެ. އަދި އެ ނޯޓިސްގައި ޖަލްސާގެ މަޤްޞަދާއި އެޖެންޑާ އާއި ތަނާއި ތާރީޚާއި ގަޑި ހިމަނަންވާނެއެވެ (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 56 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)). ކުންފުނީގެ ރައުސުލްމާލާއި ހިއްސާ ބެހިގެންވާ ގޮތަކީ އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ހިމެނޭ ބައެއް ކަމުން، 'ހިންގާ ގަވާއިދަށް (Articles of Association) އިޞްލާޙު ގެނައުން' އާއި 'Other Business' ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެޖެންޑާއެއްގެ ދަށުން ޝެއަރ ކެޕިޓަލް އިތުރުކޮށް ހިއްސާގެ އަގަށް ބަދަލުގެނައުމަކީ އެ މާއްދާގައިވާ ގޮތަށް ނޯޓިސްދީގެން ކުރި ކަމެއް ނޫނެވެ.
4. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން (ހިއްސާގެ އަގު ނުދެއްކުމުން ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް ނެގުމާ ބެހޭ މާއްދާ) ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް ނެގޭނީ މެންބަރަކު އެ ކުންފުނިން ގަތުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ހިއްސާގެ އަގު، އެންގުމަށްފަހުވެސް ނުދައްކައިފިނަމައެވެ. މެންބަރު ބައިވެރިނުވާ، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނޯޓިސްދީގެން ބޭއްވި ޖަލްސާއެއްގައި ހިއްސާގެ އަގު ބޮޑުކޮށް، މެންބަރު ގަތުމަށް އެއްބަސްނުވާ އަގެއް ދެއްކުމަށް އެންގުމުން އެ ފައިސާ ނުދެއްކިޔަސް، އެ މެންބަރުގެ ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް ނެގޭނެކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.
5. ކުންފުންޏެއްގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަކީ ހެޔޮނިޔަތުގައި (bona fide)، އިންޞާފުވެރިކަމާއެކު، މައިނޯރިޓީ ހިއްސާދާރުން ހިމެނޭގޮތުން ހުރިހާ ހިއްސާދާރުންގެ މަސްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމުންތައް ނިންމަންޖެހޭ ބައެކެވެ (Kohli v Lit [2009] EWHC 2893 (Ch)). ހިއްސާގެ އަގު ބޮޑުކުރުމަށްފަހު ކުރު މުއްދަތެއްގައި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަންގައި، އެ މުއްދަތުގައި ނުދެއްކުމުން މައިނޯރިޓީ ހިއްސާދާރެއްގެ ހިއްސާ އަނބުރާ ނެގުމަށް ބޯޑުން ނިންމުމަކީ ހެޔޮނިޔަތުގައި ނުވަތަ ހުރިހާ ހިއްސާދާރުންގެ މަސްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކުރި ކަމެއް ކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) - ހިއްސާގެ އަގު ނުދެއްކުމުން ހިއްސާ ކުންފުންޏަށް ނެގުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 56 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ކުންފުނިތަކުގެ އަސާސީ ގަވާއިދާއި ހިންގާ ގަވާއިދު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ - މައްސަލަތައް އެކުއެކީގައި ބެލުމަށް
• Kohli v Lit [2009] EWHC 2893 (Ch) (އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހައިކޯޓު)