މަރްޔަމް ޢާޠިފާ ވ. އިސްމާޢީލް ލަޠީފު
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ލޯނާއި މެއިންޓެނަންސް ކެނޑުމަށްފަހު ބަހާނެ ފައިސާއެއް އޮތްކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ސާބިތުނުކުރާތީ ކުލިން ވަކި މިންވަރެއް ދިނުމަށް އަންގާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށާއި، އެދިއްޖެނަމަ ޢިމާރާތުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު ދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- 26 ފަރާތެއްގެ ނަމުގައިވާ ގ. ކެތުލިން ޢިމާރާތްކުރުމަށް، މިލްކުވެރިންގެ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީގެ ދަށުން އިސްމާޢީލް ލަޠީފު ބޭންކް ލޯނުތައް ނަގައި، ޢިމާރާތް ކުއްޔަށްދީ ލޯނު ދައްކަމުން ގެންދިޔައެވެ. ލޯނަށް ގަވާއިދުން ފައިސާ ނުދައްކާކަމަށާއި ހިސާބު ހާމަނުކުރާކަމަށް ބުނެ މިލްކުވެރިއެއް ކަމަށްވާ މަރްޔަމް ޢާޠިފާ ދަޢުވާކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ ނަމުގައިވާ ގޯތި ޢިމާރާތްކޮށް ބަލަހައްޓާ ފަރާތުން ކުލިން ލިބޭ ފައިސާއިން ލޯނާއި މެއިންޓެނަންސް ކެނޑުމަށްފަހު ބާކީ ހުރިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކާކު ކަމާއި، ވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހަޅާ އަންދާޒާ ހިސާބުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެތޯ؛ އަދި ގިނަ ނުކުތާތައް ލޯނު ދައްކާ ނިމުމުން ޖަވާބުދޭންޖެހޭތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނީ ލޯނަށް ބަރާބަރަށް ފައިސާ ނުދައްކާކަން ސާބިތުވާއިރު ދަށުކޯޓުން ފަރުވާ ނުދިނީ ގޯހުން ކަމަށާއި، ވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިނުގަތުމަކީ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ މިންގަނޑާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ކުލި ބޭނުންކުރީ ލޯނަށާއި މަރާމާތަށް ކަމަށާއި، ލޯނު ދައްކާ ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ލޯނު ދައްކާ ނިމިފައިވާކަން ބޭންކުން ހައިކޯޓަށް ކަށަވަރުކުރުމުން ފުރަތަމަ ދެ ނުކުތާއަށް ޖަވާބުދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ބާކީ ނެތްކަމަކީ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ދަފްޢެއްކަމުން، ހިސާބު ހުރީ އޭނާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިކަމުން، އެ ބުރަ އޭނާގެ މައްޗަށް އަރާއިރު ވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ހިސާބު ހާމަކޮށް ޙައްޤުވާ މިންވަރު ދޭންޖެހޭނެއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ސިވިލް ކޯޓު 491/Cv-C/2016
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ބައެއް ބަދަލުކުރިދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ބައެއް ބަދަލުކުރި (ބާކީ ފައިސާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމި ބައި ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ހިސާބު ހާމަކޮށް ޙައްޤުވާ މިންވަރު ދޭން ކަނޑައެޅި)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
(ޕެރ. 13) ގޯތީގެ ވެރިފަރާތްތަކުގެ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީގެ ދަށުން ލޯނު ނަގައި ޢިމާރާތްކޮށް، ކުއްޔަށްދީ، ލޯނު ދައްކާ ޒިންމާ ލިޔުމުން ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވިޔަސް، މުޢާމަލާތް ހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ފަރާތްތަކުގެ ވާހަކައިން އެއީ ވެރިފަރާތްތަކުގެ ރުހުމާއެކު އެ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައިވާ ތަފާހުމެއްގެ ދަށުން ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ޒިންމާއެއްކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ.
(ޕެރ. 26-27) އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް އެދޭ ފަރުވާ ދަށުކޯޓުން ވަނީ ދީފައިކަމަށްވާނަމަ، ނުވަތަ ލޯނު ދައްކާ ނިމިގެން ނުކުތާއެއްގެ ބޭނުން ނެތިގެން ދިޔަނަމަ، އެ ނުކުތާތަކަށް ހައިކޯޓުން އަލުން ޖަވާބުދީ ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭކަމަށް ނުފެނެއެވެ.
(ޕެރ. 31) ބާކީ ބަހާނެ ފައިސާއެއް ނޯންނާނެކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނުމަކީ ދަފްޢެއް ކަމަށްވާތީ، ދަފްޢު ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ އެ ދަފްޢު ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ؛ ޢިމާރާތުން ލިބޭ ކުލީގެ އާމްދަނީއާއި ޚަރަދުގެ ހިސާބުތައް ހުންނަނީ ޢިމާރާތާ ޙަވާލުވެހުރި ފަރާތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިކަމުން، އެކަން ސާފުވާނެ ލިޔެކިޔުން ހުށަހަޅަންވާނީ އެ ފަރާތުންނެވެ.
(ޕެރ. 31) އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން "ޕްރޮޕަޓީ އެސެސްމަންޓް އެންޑް ވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓް" ފަދަ ރިޕޯޓެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އަންދާޒާ ހިސާބުތައް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ؛ އެ ހިސާބުތައް މާކެޓް ރޭޓަށް ބަލާއިރު ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރެއްނަމަ، އެއަށް ބިނާކޮށް މަދަނީ މައްސަލައެއް ފައިޞަލާކުރެވިދާނެއެވެ. ވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓުތަކަށް ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެކަން ޝަރުޢީ އަގުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުންވެސް އެނގެއެވެ.
(ޕެރ. 32) އެހެންކަމުން، ބާކީ ފައިސާއެއް އޮތްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލައި، އެކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
(ޕެރ. 35-36) ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ މިލްކުގެ ޒިންމާ ނަގާފައިވާ ފަރާތަކީ، އެހެން މިލްކުވެރިންގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ، އަމާނާތްތެރިކަމާއި ތެދުވެރިކަމާއެކު ޒިންމާ އަދާކޮށް، ޙައްޤުތައް ވެރިފަރާތްތަކަށް ރައްދުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ލިބުނު ފައިސާއާއި ޚަރަދުގެ ހިސާބުތައް ހާމަކޮށް، ޚަރަދުތައް ކެނޑުމަށްފަހު ބާކީ ހުރި ފައިސާއިން އެހެން މިލްކުވެރިއަކަށް ޙައްޤުވާ މިންވަރު ދޭންޖެހެއެވެ.
(ޕެރ. 36-37) ޙައްޤުވާ މިންވަރު ދަޢުވާގައި ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާއިރު، އެކަމާ ޞުލްޙަވެރިކޮށް އެއްބަސްނުވެވޭނަމަ، އެ މިންވަރު ސާބިތުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ ދަށުކޯޓަށް އަލުން ހުށަހެޅިދާނެއެވެ؛ މައްސަލައިގެ ޠަބީޢަތާއި ޢާއިލީ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް ބަލައި، މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ތަޙުވީލުނުކޮށް މިގޮތަށް ނިންމުމަކީ ޢަދުލު ޤާއިމުކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ؛ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ދެ ގޮތް ނޫން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހިދާނެ ޙާލަތް އޮވެދާނެކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކުން އެނގެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ މާއްދާތައް (ފުޓްނޯޓުގައި '16' އަދި '30' ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް ލިޔެވިފައި)
- ޝަރުޢީ އަގުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޢިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2021] SC 09
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2021] SC 18
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ · ތާއީދުކުރެއްވީ: މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.