އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޙަބީބް ބޭންކް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 75/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޔަޤީންކަން ދިން ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގެ ޤަވާޢިދާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމެއްތޯ؛ އަދި ލޯނާއި އިންޓްރެސްޓް ނަގައިދިނުމުގައި ޙުކުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތަކާއި ފައިސާގެ ޢަދަދަށް ވާޞިލުވި ގޮތް ދަށުކޯޓުން ބަޔާންކޮށްފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެމީހެއްގެ ޙާޟިރުގައި ޝަރީޢަތް ކުރެވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އިން ލިބިދޭ އަސާސީ ޙައްޤެއް ކަމަށާއި، މި ޙައްޤު ހަނިކުރެވޭނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ކަމަށް (ޕެރ. 52).
2. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބަދަލުގައި ހަމަޖައްސާފައިވާ މީހާއަށް ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ ހުރިހާ އަމުރެއް ރައްދުކުރެވި، އެމީހާ ސަބަބެއް ނެތި އެއްވެސް އަޑުއެހުމަކަށް ޙާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގުމަކީ ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށް (ޕެރ. 54).
3. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ވަކި ޙާލަތްތަކުގައި ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމަށް ހުއްދަ އޮތުމަކީ ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް ކަށަވަރުނުކޮށް ޙުކުމްކުރުމަށް ލިބިދޭ ބާރެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރާ ޙުކުމްތަކުގައިވެސް ހުށަހެޅިފައިހުރި ހެކި ވަޒަންކޮށް، ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަމާއި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ބަޔާންކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް (ޕެރ. 55–57).
4. ފަނޑިޔާރު ޙުކުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތަކާއި، ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި، އެ ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި، ފައިސާގެ ޢަދަދެއް ދައްކަން ޙުކުމްކުރާނަމަ އެ ޢަދަދަށް ވާޞިލުވި ގޮތް ސަބަބާއެކު ބަޔާންކުރަން ޖެހޭ ކަމަށާއި، ސަބަބުތައް ލިޔެ ބަޔާންކޮށްފައި ނެތްނަމަ ޝަރީޢަތަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް ސައްޙަ ޝަރީޢަތެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ ކަމަށް؛ މިއީ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ބަލާ މަދަނީ މައްސަލަތަކަށްވެސް ހިނގާ އުޞޫލެއް ކަމަށް (ޕެރ. 62–64).
5. ދިގު މުއްދަތެއްގެ ލޯނެއްގައި ފައިސާގެ ބޮޑު ޢަދަދެއް ދައްކަން ޙުކުމްކުރިއިރު، ދައްކާފައިވާ ފައިސާ، ލަސްވުންތައް، ޖޫރިމަނާ ހިސާބުކުރި ގޮތް، އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ރަނގަޅަށް ހިސާބުކޮށްފައިވޭތޯ ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ދަޢުވާގައި އެދުނު ޢަދަދު އެގޮތުގައި ނަގައިދީފައިވާނަމަ، އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް އިންޞާފުވެރިކަމާއެކު ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް (ޕެރ. 61، 63، 65).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ (2020/SC-A/100 ގެ ރައުޔުގެ ތެރެއިން)
• ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 6 ވަނަ، 10 ވަނަ އަދި 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 31 ވަނަ، 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 38 ވަނަ މާއްދާ (ތަފާތު ރައުޔު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2019/SC-A/08
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/100
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2021/SC-A/02 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2019/SC-A/15 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2009/SC-A/30 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ހައިކޯޓު 2014/HC-A/237 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ހައިކޯޓު 2018/HC-A/28 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ހައިކޯޓު 2016/HC-A/181 (ތަފާތު ރައުޔު)
• ހައިކޯޓު 2013/HC-A/31 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)