ތްރީ އެރޯ ޕާޓްނާސް ވ. ގްރީން ބޮކްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ތެލުގެ އަގު 698,250ރ. ޤާއިމް، ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީ 712,950ރ. ގެ ބައި ބާޠިލު)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 87/Cv-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތެޔޮ ސަޕްލައިކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދިން ތެލުގެ އަގު ދައްކަން ޖެހޭކަން ޑެލިވަރީ ނޯޓު، ޕާރޗޭސް އޯޑަރު، އިންވޮއިސް އަދި ޗެކުތަކުން ސާބިތުވޭތޯއާއި، މުދާ ޙަވާލުކުރި ފަރާތް ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާއި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީ (ޖޫރިމަނާ) ގެ ގޮތުގައި ހޯދަން އެދޭ ފައިސާ ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަޢުވާގެ އަސްލަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، ހޯދަން އެދޭ ފައިސާގެ މިންވަރަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ މިންވަރުކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ. ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ހޯދަން އެދޭ ފައިސާވެސް ނަގައިދެވޭނީ އެ މިންވަރު ދައްކަންޖެހޭކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދީގެން ކަމުގައި އަޣްލަބިއްޔަތު ނިންމިއެވެ. (ޕެރ. 25)
2. ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް ([2021] SC 50) ގައި ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ނެގުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް، އެއްބަސްވުމުގެ ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ހޯދަން އެދޭ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުން ސާބިތުނުވާނަމަ، އެ ފައިސާ ދައްކަން ޙުކުމްކުރުމަކީ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެކެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތު). (ޕެރ. 29-30)
3. ޕާރޗޭސް އޯޑަރު، ޑެލިވަރީ ނޯޓު، އިންވޮއިސް އަދި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ފައިސާ ދެއްކުމަށް ދޫކުރި ޗެކުތަކުން، ދަޢުވާގައި ހިމެނޭ މުދަލުގެ އަގު ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވާނަމަ، ޑެލިވަރީ ނޯޓުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ސޮއިކޮށްފައި ނުވުމަކީ އެ ދަރަނި ސާބިތުވުމަށް ހުރަހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 9.2، 21، 27)
4. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންވޮއިސްގައި މައްސަލައެއް ވާނަމަ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެކަން އަންގަން ޖެހޭއިރު، އިންވޮއިސްއަށް ނުވަތަ މުދާ ނުލިބުމަށް އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ނުކޮށް ހުރެ، ފަހުން މުދާ ނުލިބޭކަމަށް ބުނުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21)
5. އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޙާޟިރުކުރުމަށް އެދިފައިނުވާ ހެއްކެއް ޝަރީޢަތުގެ އިސްނެގުމަށް ޙާޟިރުނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާއި، ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ 1 އާއި، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10.1، 14، 16)
6. ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކު ފާހަގަކުރެއްވީ، އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ޙަވާލާދޭ ޤާނޫނީ މާއްދާއާއި މައްސަލައިގެ ވަޤާއިޢުތަކާ ހުރި ގުޅުމާއި ޤާނޫނީ ބަޙުޘު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ނުކުތާއިން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަން ދެއްކިފައި ނުވާނެ ކަމަށެވެ. (ޕެރ. 8.1، 10.1، 12)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3، 5 އަދި 6 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ 1
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް [2021] SC 50)