ޢަބްދުއްރަޙީމް އިސްމާޢިލް ވ. ތ. ވިލުފުށީ ކައުންސިލް އިދާރާ
ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ކުލި ދައްކަންޖެހޭ ބައި ޤާއިމް، ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ބައި ބާޠިލު)
ދަށު ކޯޓު: ތ. ވިލުފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 07/N2C/2017
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދޯނި ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުދައްކާ ކުލި ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ (ކުލި ދެއްކިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބާރު)، އަދި ކުލި ލަސްވުމުން ދުވާލަކު ކުލީގެ %10 ޖޫރިމަނާ ނެގުމުގެ ޝަރުޠަކީ ނެގިދާނެ ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމޭޖަސްތޯ ނުވަތަ ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒްއެއްތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން ކުލި ނުލިބޭކަމަށް ދަޢުވާކުރާނަމަ، ކުލި ދެއްކިކަމުގެ ދަފްޢު ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތެވެ. ކޯޓުން ފުރުޞަތު ދީގެންވެސް ހެކި ހުށަނޭޅުނަމަ، އެ މުއްދަތުގައި ކުލި ދައްކާފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 7، 10-12)
- ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ކަމެއް ހާމަކޮށް ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ޒިންމާ އޮންނަނީ އެކަމެއް ސާބިތުކުރަން އެދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. ދަށުކޯޓުގައި ފުރުޞަތު ލިބިގެން ހުރެ ފަރުވާކުޑަކޮށް ހުށަނޭޅި ދިޔަ ހެއްކެއް ނުވަތަ ދަފްޢެއް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދެވޭނެއެވެ. ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 14)
- ކުލި ދައްކަންޖެހޭކަން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ލިޔުމުން އިޤްރާރުވެފައިވާއިރު އެ ފައިސާ ދެއްކިކަން ސާބިތުނުކުރެވޭނަމަ، ފަހުގެ މަހެއްގެ ކުއްޔާއި ޖޫރިމަނާ ބަލައިގަތުމަކީ ކުރީގެ މަސްތަކުގެ ކުލި ދައްކާ ޚަލާސްކޮށްފައިވާކަމުގެ ޙުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13، 15-16)
- އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖޫރިމަނާގެ ޝަރުޠެއް ނެގިދާނީ އެއީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ އެކަށީގެންވާ އަންދާޒާއެއް (ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމޭޖަސް) ނަމައެވެ. އެއީ ޚިލާފުވާ ފަރާތަށް ޢުޤޫބާތެއް ކުރިމަތިކުރުމުގެ ގޮތުން ހިމަނާފައިވާ ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒެއްތޯ ދެނެގަންނަންވާނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙަސަން ޢަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް [2021] SC 50 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކުގެ އަލީގައެވެ. (ޕެރ. 17، 19)
- ކުލި ލަސްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ދުވާލަކަށްޖެހޭ ކުލީގެ %10 ޖޫރިމަނާވާ ޝަރުޠަކީ ގެއްލުމުގެ އަންދާޒާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ މާއްދާއެއް ނޫން، ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒެއްކަމުން، އެ ޝަރުޠުގެ ދަށުން ނަގާ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާއަކީ ނަގައިދެވޭނެ ފައިސާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18-20)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޙަސަން ޢަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް [2021] SC 50
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.