ޢަބްދުލް މާޖިދު ޔޫސުފް ވ. އަޙްމަދު ޢަފީފް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3927/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފަރުދުންގެ މެދުގައި ވެވުނު 'ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް' ގެ ދަށުން ދޫކުރި ފައިސާއަކީ ވިޔަފާރީގެ އިންވެސްޓްމަންޓެއްތޯ ނުވަތަ އަނބުރާ ދޭ ދަރަންޏެއްތޯއާއި، ފައިދާވިޔަސް ނުވިޔަސް ކޮންމެ މަހަކު ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަދެއް ދިނުމާއި ލަސްވުމުން 10% ޖޫރިމަނާ ދިނުމުގެ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން އިތުރު ފައިސާ ނަގައިދެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެއްބަސްވުމުގައި ދެ މާނައެއް ދޭހަވާފަދަ މާއްދާތައް (ambiguous terms) ހިމެނުމަކީ، ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން އޮޅުން ފިލާގޮތަށް ނުވަތަ ޔަގީންވާ ގޮތަށް އޮންނަން ޖެހޭކަމަށް ބުނާ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ މަފްހޫމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
2. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ޙަޤީޤަތެއް އޮތްކަމަށް ނުވަތަ ނެތްކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ ފަރާތުންނެވެ؛ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރާ ދިފާޢީ ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ އެ ފަރާތުންނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02). ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައަކީ ޤާނޫނީ ބުރައާއި ހެކި ދެއްކުމުގެ ބުރަ ކަމަށް ދެބައިވެފައިވާއިރު، ބުނާ ޙަޤީޤަތުގެ ހެކި ހުށަހަޅަން ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ އެ ޙަޤީޤަތަށް ބިނާކޮށް ސުވާލު ކުރިމަތިނުކުރެވޭނެއެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/57).
3. ދެފަރާތުން ކުރިމަތިކުރާ ދަފްޢުތައް ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުށަނޭޅުނު ޙާލަތުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެނީ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް އެކަންޏެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ސުރުޚީއާއި މުޅި އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތަކަށް ބަލައި އޭގެ ބާވަތް ކަނޑައެޅެއެވެ.
4. 'ފައިދާވިޔަސް ނުވިޔަސް' ކޮންމެ މަހަކު ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަދެއް ދިނުމަށް އެއްބަސްވުމަކީ ވިޔަފާރީގެ ރިސްކު ފައިސާ ދޫކުރި ފަރާތުން ނަގަން ބޭނުންނުވާކަން ދައްކާ ކަމެކެވެ. ވިޔަފާރިއަކީ ފައިދާއާއި ގެއްލުން ހިމެނޭ މުޢާމަލާތަކަށްވާތީ، އެފަދަ އެއްބަސްވުމަކީ ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއް ނޫން، އަނބުރާ ދޭގޮތަށް ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ (ދަރަނީގެ) އެއްބަސްވުމެކެވެ.
5. ފަރުދުންގެ މެދުގައި ކުރެވޭ ދަރަނީގެ މުޢާމަލާތެއްގައި ދަރަންޏަށް ދޫކުރި ފައިސާގެ އިތުރަށް (މަންފާގެ ނުވަތަ ޖޫރިމަނާގެ ނަމުގައި) ފައިސާ ނެގުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުން ހުއްދަ ނުދޭ ކަމެކެވެ. ޤާނޫނު މަނާކުރާ ކަމަކަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) ގެ ދަށުން ޣައިރު ޤާނޫނީ، އުފެދުމުގައިވެސް ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެކެވެ.
6. ދަރަންޏަށް ނެގި އަޞްލު ފައިސާ އަނބުރާ ދޭންޖެހޭކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާނަމަ އެ ފައިސާ ނަގައިދެވޭނެ ނަމަވެސް، ބާޠިލު ޝަރުޠުތަކުގެ ދަށުން މަހުން މަހަށް ދޭން އެއްބަސްވި މަންފާއާއި ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ނަގައިދޭންޖެހޭ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2010/SC-A/02
• ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2017/HC-A/57 (މުޙައްމަދު ނަސީމް ވ. ޢަލީ މޫސާ)