ޢަލީ ޝަރީފް ވ. ޢާއިޝަތު ޒުނައިރާ، އަދި މުޙައްމަދު ޝަރީފު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، ބޭންކުގެ ބަސް ހޯދައި ހެކި އަލުން ވަޒަންކޮށް ގޮތް ކަނޑައެޅުމަށް ދަށުކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ލ. ދަނބިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 28/O2C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ތިން މީހުން ގުޅިގެން ގަތް ކަމަށް ބުނާ ބޯޓެއް އެކަކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާއިރު، ރަޖިސްޓްރީއަކީ މިލްކުވެރިކަމުގެ ޤަޠުޢީ ހެއްކެއްތޯއާއި، ހެކި ވަޒަންކުރިގޮތް ބަޔާންނުކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމުމާއި، ރަހުނު ލިބިގަތް ބޭންކުގެ ބަސް ނުހޯދައި ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޞައްޙަ ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުދަލެއްގެ ރަޖިސްޓްރީ ވަކި ފަރާތެއްގެ ނަމުގައި އޮތުމުން އެ ފަރާތަކީ މިލްކުވެރިޔާ ކަމަށް ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެއް އުފެދޭނަމަވެސް، އެއީ އެހެން ގޮތަކަށް އޮތްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮންނަ އިފްތިރާޟެކެވެ؛ ރަޖިސްޓްރީއަކީ މިލްކުވެރިކަމުގެ ޕްރިމާ ފޭޝީ ހެއްކެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައި ޤަޠުޢީ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 33-34، 38)
2. މުދަލެއް ގަތުމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން ފައިސާ ހޭދަކޮށްފައިވާނަމަ ނުވަތަ މިލްކުވެރިކަން ހިއްސާކުރަން އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، ރަޖިސްޓްރީގައި ކޮންމެ ނަމެއް އޮތަސް އެއްބަސްވުމެއް ނުވަތަ ޓްރަސްޓެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ބެލެވިދާނެއެވެ؛ މިލްކުވެރިކަމާ ނުވަތަ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމާ ގުޅޭ ދަޢުވާތަކުގައި ހަމައެކަނި ރަޖިސްޓްރީއަށް ނޫން، މުޅި މުޢާމަލާތުގެ ޖައުހަރަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ މަކަރާއި ޙީލަތުގެ ވަސީލަތަކަށް ރަޖިސްޓްރީ ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 36، 38-39)
3. ޤާނޫނަކުން ލިޔުމުން އެއްބަސްވުން އޮތުން ލާޒިމުނުކުރާ ހިނދަކު، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެހެން ގޮތަކަށް (އަނގަބަހުން) ވެވޭ އެއްބަސްވުންތަކަކީވެސް ތަންފީޒުކުރެވޭނެ އެއްބަސްވުންތަކެވެ؛ އެ ވާޤިޢާ ސާބިތުކުރުމަށް ޝަފަހީ އަދި ކިތާބީ ހެކި ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 37)
4. ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ. ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމާއިރު ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް، ވަކިވަކި ހެކިތަކަށް ދިން ބުރަދަން، ހެކީގައިވާ ފުށުއެރުންތަކަށް ޢަމަލުކުރި ގޮތާއި މަދަނީ މިންގަނޑުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާ ގޮތް ސަބަބާއެކު ބަޔާންނުކޮށްފިނަމަ، އެ ނިންމުން ދެމެހެއްޓޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 45-46، 48-49)
5. ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ޙައްޤުތަކާއި މަޞްލަޙަތު އެކުލެވޭ މައްސަލައެއްގައި (މިސާލަކަށް ރަހުނު ލިބިގަތް ބޭންކު)، އެ ފަރާތަށް ނޯޓިސްދީ ބަސްބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ރަހުނުކުރެވިފައިވާ މުދަލެއްގެ ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލުކުރުމަކީ ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އަސާސީ އުޞޫލުތަކާ ފުށުއަރާ، ދެމެހެއްޓެން ނެތް ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 50-51)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2013/SC-A/23 (ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ - އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދިން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2010/SC-A/17 (ރަޖިސްޓްރީއާ ގުޅޭ - ފުޓްނޯޓުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: [2022] SC 77 (ޕެރ. 23-25) - މުޢާމަލާތުގެ ޖައުހަރަށް ބެލުން
• ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ގެ ނަންބަރު 33/M8C/2016 ރަހުނުގެ އެގްރީމެންޓް