ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބިރު ދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު، ޤާނޫނު އަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ

ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 09/Jv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މީހަކަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއްވާ ގޮތަށް ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދަޢުވާ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ)) ކުޑަކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް، ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ބަހާއި ވީޑިއޯ ފުޓޭޖާއި ފުލުހުންގެ ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަކުއްޖަކު ދުއްވި ސައިކަލެއްގެ ފަހަތަށް، ޕިކަޕެއްގައި އިން މީހަކަށް ތޫނު އެއްޗަކުން ޙަމަލާދިން މީހަކު އަރުވައިގެން ހާދިސާ ހިނގި ސަރަޙައްދު ދޫކޮށް ދިޔަކަމަށް ބުނެ، ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދަޢުވާ ޖުވެނައިލް ކޯޓުގައި އުފުލިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ދަޢުވާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ސިއްރު ހެކިވެރިޔާގެ ބަހާއި، އޭނާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފާހަގަކުރި ލިޔުމާއި، ސީސީޓީވީ ފުޓޭޖާއި، 6 ޚާއްޞަ ސިފަ ދިމާވާކަމަށް ބުނާ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ރިޕޯޓަކީ ވާގިދޭ ހެކި ނެތި އެކަނި ކުށް ސާބިތުކުރެވޭނެ ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށާއި، ހެކިވެރިޔާ ޝަރީޢަތުގައި ބުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ނުފެނޭ ކަމަށާއި، ފުޓޭޖުން މޫނު ސާފުކޮށް ނުފެނޭ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހެކިވެރިޔާގެ ތަޙުޤީޤު ބަޔާނާއި ފޮޓޯ ސެޓަކީ ވަކި ހެއްކެއް ނޫނެވެ؛ ފުޓޭޖާއި ރިޕޯޓާއި ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ބަހަކީ ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާއެކެވެ؛ ހެކިވެރިޔާ ޝަރީޢަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޔަޤީނުން ނުދެނެގަނެއެވެ. ހަމައެކަނި ޤަރީނާއަކުން ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުނުވާތީ ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން، ހުށަހެޅޭ ދަލީލުތަކުގެ ތެރެއިން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ދަލީލުތަކާއި އޭގެން ކުރެވޭ އިސްތިންތާޖުތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަވެހުރެ ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަކަށް އިޤްތިނާޢުވެގެން މެނުވީ ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ކުށް ސާބިތުވެއްޖެކަމަށް ޙުކުމްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ؛ ޤާނޫނީ ޤަރީނާ ފިޔަވައި ވަކި ހެކިތަކަކަށް ބުރަވުން ފަނޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމެއް ނުވެއެވެ (2011/SC-A/34). (ޕެރ. 36)
2. އެއް ހާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް އެއް ހެކިވެރިއެއް ތަފާތު ދެ މަޙައްލެއްގައި (ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގައި) ދޭ ބަޔާނާއި، ތަޙުޤީޤުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފާހަގަކުރި ފޮޓޯ ސެޓަކީ ތަފާތު ދެ މުސްތަޤިއްލު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ހެކިތަކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31)
3. ވީޑިއޯ ފުޓޭޖާއި، އެ ފުޓޭޖުގެ މައްޗަށް ތައްޔާރުކުރި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި، ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަހަކީ އެކަތި އަނެކަތީގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާތަކެއް ކަމުން، އެއީ މުސްތަޤިއްލު ވަކި ހެކިތަކެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 32)
4. ހަމައެކަނި ޤަރީނާއެއްގެ މައްޗަށް (ފުޓޭޖުން ފެންނަ މީހަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކަމަށް 'ބެލެވޭ' ކަމަށް ބުނާ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓަކަށް) ރިޢާޔަތްކޮށް ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ؛ ވީޑިއޯ ފުޓޭޖާއި އެނަލިސިސް ރިޕޯޓުން ކުށް ސާބިތުވާނީ އެއަށް ބާރުދޭ ގިނަ ހެކިތަކާއި ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާތައް ހުރުމުންނެވެ (2021/HC-A/146 ތަފާތުކޮށް). (ޕެރ. 36-37)
5. މަންޒަރު ދުށް ހެކިވެރިޔާ ޝަރީޢަތުގައި ބުނާނަމަ ސައިކަލުގައި އިން މީހާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްކަން ޔަޤީނެއް ނުވާ ކަމަށް، އެ ހެކިބަހުން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކިބަހެއް ލިބިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 33، 35)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ) އަދި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 67 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 108 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު)
• 2011/SC-A/34 (އާމިނަތު ޞައްފަތު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2021/HC-A/146