Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-A/146 · 18 އޮކްޓޫބަރު 2022 · ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކުށް ސާބިތުކޮށް 18 އަހަރާއި 9 މަސް ދުވަހަށް ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން، ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ގަސްދުގައި މީހަކު މެރުން، ހާދިސާ ހިނގިއިރު ޤާނޫނީގޮތުން ކުޑަކުއްޖެއް، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1008 ވަނަ މާއްދާ، 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ގަވާއިދުގެ 9 ވަނަ މާއްދާ، ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 106 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 73 ވަނަ މާއްދާގެ 8 ވަނަ ނަންބަރު، 1-74 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ނ)- ލޮލަށް ފެނުނު ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި އިތުރު ހެކި ޤަރީނާ ގުޅުވާލުން، ކުށް ކުރިއިރު އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރު ފުރިހަމަވެފައިނުވާނަމަ

ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 33/Jv-C/2017

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް
ޝެއަރ ކުރައްވާ

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޙާދިސާ ހިނގިއިރު 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ނިންމީ ރަނގަޅަށްތޯ؛ އަދި ސާބިތުވާނަމަ ކުޑަކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ޤިޞާޞް/މަރުގެ އަދަބު، ދިޔަ އަދި ކައްފާރާ ކަނޑައެޅޭނެތޯ، ކަނޑައަޅަންވީ އަދަބަކީ ކޮބައިތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: 2017 ވަނަ އަހަރު މާލޭގައި ގްރޫޕް މާރާމާރީއެއްގައި ސަރވިސް ސެންޓަރެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެ އެތައް މީހަކު ވަޅިން ހަމަލާދީ މީހަކު މަރާލިއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ޙާދިސާ ހިނގިއިރު 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖެކެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޖުވެނައިލް ކޯޓުން، ލޮލަށް ފެނުނު ހެކިންނަށް ހަމަލާދިން މީހުން ދެނެނުގަނެވޭތީއާއި ސީސީޓީވީގެ ކޮންޓިނިއުޓީ ގެއްލިފައިވާތީއާއި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސްގެ ސިފަތަކަކީ ޢާއްމު ސިފަތަކަށްވާތީއާއި ކުށްކުރި ތަނުގައި ނެތްކަމުގެ ދިފާޢު ހުރުމުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕީ.ޖީ. އިން ބުނީ ސީސީޓީވީ، ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް، ކޯލް ޑީޓެއިލް، ތަޙްޤީޤް ރިޕޯޓާއި ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ގުޅުވާލުމުން ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށާއި ދިފާޢީ ހެކިންނަކީ ގާތް ފަރާތްތަކެއް ކަމަށެވެ. ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ބުނީ ފުޓޭޖުން ފެންނަނީ ކުއްޖާކަން ކަށަވަރު ނުވާ ކަމަށާއި ކުއްޖާ ހުރީ ހުޅުމާލޭގައި ކަމަށެވެ؛ އަދަބާމެދު ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ޝަރުޠާއެކު ދޫކޮށްލުމަށާއި ކައްފާރާ ނާންގާން އެދުނެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހެކި ޤަރީނާ ގުޅުވާލުމުން ކުއްޖާ ޢަމަލުގައި ބައިވެރިވިކަން ސާފުވާތީ ޤަތުލު ޢަމްދު ސާބިތުވިއެވެ. 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖަކަށް ޤިޞާޞްދިނުމާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ ޚިލާފާއި ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 74-1 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބުން މަރުގެ އަދަބު ނުދެވޭތީ، 25 އަހަރުގެ 3/4 ކަމުގައިވާ 18 އަހަރާއި 9 މަސް ކަނޑައެޅިއެވެ؛ ވާރިޘުން ދިޔައަށް ނޭދޭތީ ދިޔަ ނުނެގި، ކައްފާރާއަށް ނާންގައެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ސީސީޓީވީ ފުޓޭޖާއި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި ފޯނު ކޯލް ޑީޓެއިލް ޗާޓާއި ސެލް ލޮކޭޝަނާއި ލޮލަށް ފެނުނު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ގުޅުވައި ރިޢާޔަތްކުރުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޢަމަލުގައި ބައިވެރިވިކަން ސާފުވާނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ގާތް ފަރާތްތަކުން ދޭ ކުށްކުރި ތަނުގައި ނެތްކަމުގެ ހެކިބަސް އެ ހެކި ޤަރީނާއިން ނަފީވެގެންދާނެއެވެ. (ޕެރ. 30-32)
  2. ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޙައްދު އަދި ޤިޞާޞް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ ލޮލަށް ފެނުނު މީހުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ؛ ސާބިތުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރު ކަމަށާއި، 106 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްވެސް ޝުބުހާއެއް އޮވެއްޖެނަމަ ކުށް ސާބިތުވީ ކަމަށް ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޕެރ. 34)
  3. ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވުމަށް، ނިޔާވި މީހަކީ ލޭގެ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވާ ދިރިހުރި އިންސާނަކަށް ވުމާއި، މަރުވުމަކީ ކުށްކުރި މީހާގެ ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވުމާއި، މެރުމުގެ ޤަޞްދު އޮވެގެން ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ތިން ރުކުން ސާބިތުވާންޖެހޭނެއެވެ؛ ޤަތުލު ޢަމްދުގައި ބޭނުންކުރި ހަތިޔާރު ނުވަތަ ޢަމަލަކީ ޢާއްމުގޮތެއްގައި މީހަކު މަރުވެދާފަދަ އެއްޗެއް/ޢަމަލެއް ކަމުގައިވާން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 36-38)
  4. ޤަތުލު ޢަމްދުގެ އަސްލީ ޢުޤޫބާތަކީ ޤިޞާޞް ނަމަވެސް، 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖަކަށް ޤިޞާޞް ދެވިދާނެކަން ޤަޠުޢީ ނައްޞަކުން ނޭނގޭތީއާއި، ޙައްދާއި ޤިޞާޞްގައި ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ ޢުމުރާމެދު ހަތަރު މަޒްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އޮތުމުން، ކުށް ކުރިއިރު 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ޤިޞާޞްގެ އަދަބު ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޕެރ. 44-47)
  5. ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ގަވާއިދުގެ 9 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، ކުށް ކުރިއިރު 15 އަހަރު ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުކުރެވޭހާ ހިނދަކު ކުއްޖާ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 48)
  6. ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނުގެ 74-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން 18 އަހަރު ފުރުމުގެ ކުރިން ކުރި ކުށަކަށް ފަހުން ވެސް މަރުގެ އަދަބު ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، (ނ) ގެ ދަށުން މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކުޑަކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާނަމަ ދެން އޮތް އެންމެ ބޮޑު އަދަބުގެ 3/4 އަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަބަކަށް ބަދަލުކުރަންވާނެއެވެ؛ މަރަށްފަހު އޮތް އެންމެ ބޮޑު އަދަބަކީ 25 އަހަރުގެ އުމުރަށް ޖަލަށްލުން ކަމުން، 18 އަހަރާއި 9 މަސް ދުވަސް ކަނޑައަޅައި ބަންދުގައި ހުރި މުއްދަތު އުނިކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 49-53)
  7. ޤިޞާޞް ނުހިފެވޭ ޙާލަތުގައި ވާރިޘުން މަރުގެ ދިޔައަށް ނޭދޭނަމަ ދިޔަ ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. ކައްފާރާ ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންވާނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ކަން އޮތްގޮތަށް ކަމަށާއި (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1008 ވަނަ މާއްދާ)، ކުޑަކުދިންގެ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތާމެދު ޢިލްމުވެރިންގެ ޚިލާފު އޮތުމުން ކައްފާރާ ދިނުމަށް ކޯޓުން ނާންގާނެއެވެ. (ޕެރ. 54-55)
  8. ޤަޞްދު މަރުގެ ކުށެއް ސާބިތުވާ ކުޑަކުއްޖަކު ތައުދީބުކުރުމުގެ ގޮތުން ދޫކޮށްނުލެވޭނެ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ބާވަތާއި ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބަލައި ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ތައުދީބުކުރުމަކީ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެކެވެ (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ތާއީދީ ރައުޔު؛ ޕެރ. 62، 70).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.