ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނެތ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބަލައިނުގަނެވި، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 556/Cr-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ގޯސްކަމަށް ނުބުނެ، ހަމައެކަނި ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/253 ޤަޟިއްޔާގައި ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީގައި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީއާ ބެހޭގޮތުން ކަނޑައެޅި އުޞޫލު ބަދަލުކުރުމަށް، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތި ދައުލަތުން ކުރި އިސްތިއުނާފެއް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ، އަދި އެ އުޞޫލު މުރާޖަޢާކުރަން ޖެހޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު މަސްތުވާތަކެތި ހުރި ކޮތަޅެއް ހަވާލުވެގެން ދާން އުޅެނިކޮށް ހައްޔަރުކޮށް، އޭނާގެ މައްޗަށް ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީގައި މަސްތުވާތަކެތި އަލުން ހަވާލުކުރިކަން ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީން ނޭނގޭތީ (2017/HC-A/253 އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް)، އަދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް މަސްތުވާތަކެތި ހުރިކަން އެނގޭކަމުގެ ހެކި ނެތުމުން، ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ، މި އިސްތިއުނާފަކީ ވަކި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ނޫން، ގިނަ މަސްތުވާ މައްސަލަތަކަށް އަސަރުކުރާ 2017/HC-A/253 ގެ އުޞޫލު ބަދަލުކުރުމަށް ކުރި އިސްތިއުނާފެއްކަމަށާއި، ރައްދުވާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ނަން ހިމެނުނީ އިދާރީ އޮޅުމަކުންކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތި ޖިނާއީ އިސްތިއުނާފެއް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. ހައިކޯޓުގެ އުޞޫލު ބަދަލުކުރުމުގެ ފަރުވާއަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުން ނުވަތަ ޤާނޫނަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމެވެ. 2017/HC-A/253 ގެ އުޞޫލު މުރާޖަޢާކުރާނެ ސަބަބެއް ނުފެނެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އެ ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބުތައް ހުރުމާއި، ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަންކަން ހުރުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 7)
2. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/44 ޤަޟިއްޔާގައިވާ ފަދައިން، ޖިނާއީ ދަޢުވާއަކާ ގުޅޭ ނިންމުމެއްގެ އިސްތިއުނާފީ އަޑުއެހުން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ އުޞޫލެއް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ނެތުމުން، އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތެއް ހުންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އެފަދަ ފަރާތެއް ނެތި އިސްތިއުނާފު ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 10)
3. ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއަކުން ކަނޑައެޅި އުޞޫލެއް ބަދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތަށް އޮތް ފަރުވާއަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުން ނުވަތަ އެކަމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމެވެ. އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ނުކޮށް، ޤާނޫނަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމަކީ ދިގު ޕްރޮސެސްއެއްކަމަށް ބުނެ، ކުރިން ކަނޑައެޅި އުޞޫލެއް މުރާޖަޢާކޮށްދިނުމަށް ހައިކޯޓުގައި އެދެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 13)
4. ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ތެރެއިން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަތަށް މަސްތުވާތަކެތި އަލުން ދީފިނަމަ، އެކަން ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީން އެނގެން އޮންނަންވާނެކަމަށް 2017/HC-A/253 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލު މުރާޖަޢާކުރާނެ ސަބަބެއް ނުފެނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
5. ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް: ކުރިން ނިންމި މައްސަލައެއްގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލަކާ ފަހުން ހުށަހެޅޭ އިސްތިއުނާފެއްގައި ދުރަށް ދިއުމަކީ ހައިކޯޓަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ކުރިން ކަނޑައެޅި އުޞޫލެއް ބަދަލުކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އިސްތިއުނާފެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
6. ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް: ހައިކޯޓުން ޤާނޫނަކަށް ދޭ ތަރުޖަމާ ގޯސްކަމަށް ދެކޭ ފަރާތަށް އޮތް ފަރުވާއަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމެވެ. އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ނިޔާގެ ބާރު ލިބޭ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ އެ ޤާނޫނަށް އެހިނދަށް އޮތް ތަރުޖަމާއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތަރުޖަމާ ނަފީކުރަން އޮތް މަގަކީ ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ޤާނޫނަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމެވެ. (ޕެރ. 18)
7. ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް: ހެކީގެ ގޮތުގައި ނެގޭ އެއްޗެއްގެ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފުރިހަމަވެފައި އޮތުމުގެ ބޭނުމަކީ އެ ހެއްކަށް ދޭންޖެހޭ ބުރަދަން ދެނެގަތުމެވެ. އެއީ ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސިލްސިލާގެ ބޮޅެއް ވަކިވެފައިވިޔަސް ހެއްކެއް ބަލައިގަނެވޭނެ ނަމަވެސް، މެދުކެނޑުނު ބޮޅު ގުޅުވާލާނެ ހެކި ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ހުށަނާޅާނަމަ، އެ ހެއްކަށް ފުރިހަމަ ބުރަދަނެއް ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 154 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• 2017/HC-A/253
• 2019/SC-A/44
• 2012/SC-A/23