އިސްމާޢީލް އަޙްސަން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، އަޑުއެހުން ބާއްވައި ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް

ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/SHN/(58/B12C/2017)/2022/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު، އަޑުއެހުމެއް ބާއްވައި ދެފަރާތަށް ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފުލުހުންގެ ޚާއްޞަ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ޕާރްސަލަކާ ޙަވާލުވިއިރު ހުއްޓުވުމުން ޕާރްސަލުން 4.7279 ގްރާމް ޑައިމޯފިން ފެނުނުކަމަށް ބުނެ، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލުނެވެ. ދިފާޢުން ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ، ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީގެ ހުއްދަ ފަދަ ކަންކަމާ ގުޅޭ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީ ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ، ހުށަހެޅުންތަކަކީ މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ހުރަހަކަށް ވާ ހުށަހެޅުންތަކެއް ނޫންކަމަށާއި ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ނިންމުމަކީ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު، ސަބަބު ނުބުނާ، އަދި އަޑުއެހުމެއް ނުބާއްވާ ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ގަވާއިދު ރަޖުޢީކޮށް ނުހިނގާނެކަމަށާއި، ސަބަބުތައް ތަފްޞީލުކޮށްފައިވާކަމަށާއި، އިޖުރާއީ ގޯހެއް ނެތްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދިފާޢުން ހުށަހެޅުންތައް އިއްވި އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުގެ ރައްދު ދިފާޢަށް ނުލިބިފައިވާތީ އަޑުއެހުން ކުރުކޮށްލުމަށްފަހު، ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމާފައިވާތީ، ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތާއި ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފުވުން.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާއި އޭގެ ރައްދުގައި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކޯޓުން އަޑުއެހުމެއް ބާއްވައި ދެފަރާތަށް ވާހަކަދެއްކުމާއި ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ. އެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމާ ނިންމުމަކީ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ.
2. ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ އަސާސީ އިޖުރާއަތެއް ކަމުގައިވާއިރު، އަޑުއެހުން ބޭއްވުމާއި ޚަޞްމުންގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމަކީ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ޤާނޫނުގައި ނުވަތަ ގަވާއިދުގައި އިސްތިސްނާ ކޮށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު، ޚާއްޞަކޮށް ޤާނޫނުގައި އަޑުއެހުން ބާއްވަންޖެހޭ ގޮތަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ހާލަތުގައި، އެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭ ގޮތަކަށް ކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައެޅިގެން ނުވާނެއެވެ.
3. ޝަރީޢަތުގެ ކުރީ ހުށަހެޅުމާމެދު އަޑުއެހުން ބާއްވައި އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރާ ހާލަތުގައި، އެ ހުށަހެޅުމުގެ މައުޟޫޢީ ނުކުތާތަކާ ގުޅޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށް ޖަވާބުދިނުން މުހިންމު ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާބެހޭ މާއްދާ (ޕީ.ޑީ.އެފްގައި '331' ކަމަށް) ގެ (ހ)، (ށ)، (ބ)، (ޅ)، (ކ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) (ޕީ.ޑީ.އެފްގައި '13' ކަމަށް؛ ފާހަގަވާ ގޮތުން 42 ވަނަ މާއްދާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/30-2021/SC (ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހަވާލާދީފައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/42,43-2022/SC (ދައުލަތުން ހަވާލާދީފައި)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/451-2016/HC، A/253-2017/HC، A/169-2020/HC (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހަވާލާދީފައި)