Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-A/100 · 22 ޖަނަވަރީ 2023 · ކޯޓު އަމުރު

މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަން

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ކޯޓު އަމުރުތައް ބާޠިލު (އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު B5-CR1/CA/2019/3963

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސާބިތު ދަރަނީގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ދަރަނިވެރިންގެ ޕާސްޕޯޓު ކެންސަލްކުރުމަށް މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަނަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރު 'ރަހުނެއް ނުހިމެނޭ ސާބިތު ދަރަނީގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދު'ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯއާއި، މި އަމުރުތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޞިފަތު ދައުލަތަށް ލިބިގެންވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ރަހުނެއް ނުހިމެނޭ ސާބިތު ދަރަނީގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ކޯޓަށް ދީފައިވާ ބާރަކީ ކޯޓުގެ ހުއްދަނެތި ދަރަނިވެރިޔާ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ނުދެވޭނެ ގޮތަށް ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރެވެ؛ ޕާސްޕޯޓު ކެންސަލްކުރުމުގެ/ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރެއް އެ މާއްދާއިން ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 13، 22)
  2. ދިވެހި ޕާސްޕޯޓާބެހޭ ގަވާއިދުގައި ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުމާއި ކެންސަލްކުރުމުގެ ހަމަތައް ވަކި ވަކި މާއްދާތަކުން ބަޔާންކޮށް ތަފާތު އިޖުރާއަތު ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ކެންސަލްކުރުމަކީ ޕާސްޕޯޓު ބާޠިލުކޮށް އަލުން ހައްދަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުން، ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުމާއި ކެންސަލްކުރުމަކީ އެއް މާނައެއް ދޭހަވާ، އެއް އިޖުރާއަތެއް ހިމެނޭ، އެއް ނަތީޖާއެއް ނިކުންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14-16)
  3. ކެންސަލްކުރަން އަމުރުކުރީ އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ޕާސްޕޯޓު ނަމަވެސް، އަމުރު ރައްދުވަނީ މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަނަށް ކަމަށްވެފައި، ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ކެންސަލްކުރުމަށް އެންގުމަށް އިސްތިއުނާފު ބިނާވާތީ، މި މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޞިފަތު ދައުލަތަށް ލިބިގެންވެއެވެ (އަޣްލަބިއްޔަތު). (ޕެރ. 17)
  4. ދަތުރުފަތުރުކުރުމާއި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފުރުމުގެ މިނިވަންކަން (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 41 ވަނަ މާއްދާ) ހިފެހެއްޓޭނީ ނުވަތަ ހަނިކުރެވޭނީ ޤާނޫނަކުން ހުއްދަ ލިބިގެން ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ކަމުން، ޤާނޫނަކުން ހުއްދަނުދޭ ބާރެއް ކޯޓުން ބޭނުންކޮށް ނުވަތަ ހުއްދަ ލިބޭ ގޮތަށް މާނަކޮށް އަސާސީ މިނިވަންކަން ނިގުޅައިގަތުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 18-21)
  5. ޤާނޫނެއްގައިވާ ބަހެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއްގެ މާނައެއް ބޭނުންކުރި ގޮތުން ސާފުކޮށް ދޭހަވާނަމަ އެ މާނަ ފުޅާކުރުމާއި އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަންތައް ހިމެނުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 14/2011 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ؛ އެސް.ޕީ.އެޗް ވ. ޖުމެއިރާ). ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ނުވަތަ ޤާނޫނަކަށް ނުވަތަ ގަވާއިދަކަށް އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަމެއް އިތުރުކުރުމަކީ ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ނޫނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-C/78، 2020/SC-C/79). (ޕެރ. 20-21)
  6. ޤަވާޢިދުން ކޯޓަށް ދީފައިނުވާ ޕާސްޕޯޓު ކެންސަލްކުރުމުގެ ބާރު ތަރުޖަމާކޮށް ގަވާއިދަށް އިތުރުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ ބާރު ފުޅާކޮށް އަސާސީ މިނިވަންކަން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ހިފެހެއްޓުން ކަމުން، އެފަދަ ބާރެއްގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22-23)
  7. އަމުރެއް މުރާޖަޢާކުރަން އެ އަމުރު ނެރުނު ކޯޓުގައި އެދި، އެ ކޯޓުން ދިން ޖަވާބުގެ ތާރީޚުން ފެށިގެން އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާނަމަ، އެ އިސްތިއުނާފަކީ މުރާޖަޢާގެ ނިންމުމުގެ އިސްތިއުނާފެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ އިސްތިއުނާފެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/06/SC ސަރކިއުލަރ). (ޕެރ. 28-29، ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.