މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބަލައިނުގަނެވޭ - ދައުލަތަށް (މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަނަށް) އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހައިޘިއްޔަތު ނެތް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B5-CR-4/CA/2020/3028

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޙުކުމް ތަންފީޛު މަރުޙަލާގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތެއްގެ ޕާސްޕޯޓު ކެންސަލްކުރުމަށް މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަނަށް އަންގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު، ދިވެހި ދައުލަތުން (މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭޝަން) އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހައިޘިއްޔަތު (locus standi) ދައުލަތަށް ލިބިގެންވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މައްސަލައެއް ފައިޞަލާކުރުމުގެ ކުރިން ކޯޓުން އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭ އަސާސީ ކަމަކީ، ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތަކީ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ މަޞްލަޙަތާއި ހައިޘިއްޔަތު (الصفة / capacity / locus standi) ޙަޤީޤަތުގައި ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް ކަމެވެ؛ ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢަކީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއްނަމަ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ ހައިޘިއްޔަތު ލިބިގެންވަނީ އެ ޙައްޤުގެ ނުވަތަ މަރުކަޒުގެ ވެރިޔާއަށެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2008/SC-A/24 ގެ މައްޗަށް)
2. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެ ފަރާތުގެ ކޮން ޙައްޤެއް ނުވަތަ މަޞްލަޙަތެއް ގެއްލިފައިވާކަމާއި، އެ ޙައްޤު ނުވަތަ މަޞްލަޙަތު އިސްތިއުނާފުކުރެވުނު މައުޟޫޢާ ގުޅިފައިވާ ގޮތް ބަޔާންކޮށް ސާބިތުކޮށްނުދެވޭނަމަ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހައިޘިއްޔަތު ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 5)
3. ފަރުދެއްގެ މަދަނީ ނުވަތަ އަސާސީ ޙައްޤެއް ގެއްލޭކަމަށް ބުނާ ޙާލަތުގައި އެ ޙައްޤު ޙިމާޔަތްކުރުމަކީ އެ ޙައްޤު ގެއްލުނު ފަރާތުގެ ޒިންމާއެއް ކަމާއި، އެކަމުގައި ކޯޓުގައި ދަޢުވާ ކުރުމުގެ (އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ) ޙައިޘިއްޔަތު ލިބިގެންވަނީ އެ ފަރާތަށެވެ؛ އެ ޙައްޤު ދައުލަތަށް ފުރޮޅިގެން ދިޔަ ގޮތެއް ސާބިތުނުކޮށް ފަރުދުގެ ބަދަލުގައި ދައުލަތަށް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 6)
4. ދަށުކޯޓުގެ އަމުރަކުން ޙައްޤު ގެއްލުނު ފަރުދު އިސްތިއުނާފު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ދައުލަތުން އެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ނުރަނގަޅު ނަތީޖާތައް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެއް ކަމުން، އެފަދަ އިސްތިއުނާފަކީ ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 7-8)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2008/SC-A/24 (ހިޔުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް)