ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 267/Cr-C/2015

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމުގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފުތޯ، އަދި ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރުމުން ނަތީޖާ ބަދަލުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކުރި ހެކިތަކަކީ ކޮބައިކަން ނުވަތަ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ހެދި ގޯސްކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ވަކިން ބުނެދީފައި ނުވާނަމަ، ހެކިތަކަށް ފުރިހަމައަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ބުނާ ޢާންމު ނުކުތާއެއްގައި އިސްތިއުނާފީ ބަހުޘެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 13-14، 21)
2. ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ މައްސަލަ ނިންމިއިރު މިބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރެވެމުންދިޔަ އުޞޫލުތަކާ (މިސާލަކަށް ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-DM/01) އެއްގޮތަށް ކަމަށްވާނަމަ، އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18، 22)
3. ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން، ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ކުށުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ އަސާސް ބިނާވަނީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަހުގެ މައްޗަށެވެ؛ ކުއްޖާގެ ބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ބަހެއްތޯ ބެލުމުގައި ހެކިބަހުގެ އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުގެ އެއްގޮތްވުމާއި ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ ނިޔަތް ފަދަ ކަންކަމަށް ބަލައި، 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހިފިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 25-26)
4. ހައިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިލްހާމް (2022/HC-A/407) ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން، ފަނޑިޔާރުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި އަދި މުއްތަހަމު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތެއް ނެތި ތަޙްޤީޤަށް ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން ވީޑިއޯކޮށް ހުށަހެޅުމަކީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ކަމުގައި ބަލައި ކުށް ސާބިތުކުރެވޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ؛ ދެކޮޅަށް ހުށަހަޅާ ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާއިން ލިބިދޭ، މިބާވަތުގެ ކުށުގައިވެސް އިސްތިސްނާނުވާ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 27-28)
5. ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 48 ވަނަ މާއްދާއާއި 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ނަގާފައިނުވާނަމަ، މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކުރި ނަމަވެސް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ އަސާސް ފުރިހަމަނުވާތީ ދަށުކޯޓުގެ ބަރީޢަކުރުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 29-30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ދަޢުވާ)، 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 47 ވަނަ މާއްދާ، 48 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ (ވަކީލު ހަމަޖެއްސުމުގެ ޙައްޤު؛ (އ) ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު؛ ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2017/SC-A/16 (2014/HC-DM/01 ގެ އުޞޫލު ބާޠިލުކުރި)
• ހައިކޯޓުގެ 2022/HC-A/407 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިލްހާމް)
• ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-DM/01
• ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/14، 2012/HC-A/129، 2015/HC-A/150 (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2020/SC-HCL/11 (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ)