ޢަލީ ޒާހިރު ވ. ޙަސަން އަފްޝީން ޝަހީމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3388/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް އެޑްވާންސް ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއަކާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 (ހ) އާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާތަކުން ޤާނޫނީ އޮޅިގަނޑެއް ގިރާކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ދަށުކޯޓުގައި ދަޢުވާއެއް ނުވަތަ ރައްދުގެ ދަޢުވާއެއް ނުކޮށް 3 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްގެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި އުފެއްދިދާނެތޯއާއި، ޙުކުމްކުރި ޢަދަދު ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ، އެ ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބުތަކެއް، ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަންކަން ހުރުމުންނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޤާނޫނީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 18، 19)
2. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ބުނުމަކުން ނުފުދެއެވެ. އެ އުޞޫލަކީ ކޮބައިކަމާއި އެ އުޞޫލާ ޚިލާފުވާ ސަބަބު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 20)
3. ދަށުކޯޓުގައި ދަޢުވާއެއް ނުވަތަ ރައްދުގެ ދަޢުވާއެއް އުފުލާފައިނުވާ ޚުޞޫމާތެއް (މިސާލު: އެއްބަސްވުމުގައިވާ ނޯޓިސް މުއްދަތު ނުދީ ތަން ދޫކޮށްލުމުގެ ގެއްލުން) ބިނާކޮށް އިސްތިއުނާފުގައި ޖަދަލުކުރެވިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 20، 21)
4. ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކަށް (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 (ހ)) ޙަވާލާދިނުމަކުން، އެ މާއްދާއާ ގުޅިގެން އުފައްދަން އުޅޭ ޤާނޫނީ ބަޙުޘު ސާފުކޮށް ބަޔާންނުކުރާނަމަ، އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގައި ޤާނޫނީ ބަޙުޘެއް އުފައްދާފައިވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 22، 23، 24)
5. އެއްބަސްވުމުން އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި ނެގި ޖުމްލަ ޢަދަދުން ފަރާތަކަށް ދިން ބައި އުނިކޮށްގެން ބާކީ ޢަދަދަށް ދަށުކޯޓުން ޙުކުމްކޮށްފައިވާކަން ސާފުކޮށް އެނގެންއޮތްނަމަ، އެ ޢަދަދު ދުވަތަ އުނިކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 26)
6. މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމަށް ތާވަލުކުރުމަށްފަހު، ވަކީލަކު އައްޔަނުކުރަން ބުނެ އަޑުއެހުން ކެންސަލްކޮށް އިތުރު ފުރުޞަތެއް ދިނުމަށް އެދުމަކީ، ވަކީލަކު އައްޔަނުކުރުމަށް ކުރިން ފުރުޞަތު ދީފައި އޮތްއިރު ޤަބޫލުކުރެވޭ ޢުޛުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 2، 3)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/77 (އޯޝަން ހާވެސްޓް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް ޢަބްދުލްޣަފޫރު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު)