އަޙްމަދު ޝިޔާމް ވ. ދައުލަތް (މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް)

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ލިބެންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2197/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފުލުހުންގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ފުލުހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ނިންމުން ކޯޓުން ރިވިއު ކުރާއިރު، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ދައުލަތުން އުފުލާފައިވޭތޯ؛ އަދި ދަޢުވާކުރި ފަރާތުގެ ހެކިތަކާއި ހެކިން ހާޒިރުނުކުރުމާމެދު ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ދަށުކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ފުލުހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، ކޯޓުން ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ ބޯޑުގެ ނިންމުން ބިނާވާ އެކަށޭނަ ހެއްކެއް އެވަގުތު ބޯޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތްތޯއެވެ؛ ދެވަނައަށް، ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ބޯޑަށް ގަބޫލުކުރެވުނު ސަބަބުތަކުގެ ހަޤީޤަތް ދެނެގަތުމަށް ބޯޑުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ތަޙުޤީޤެއް ކޮށްފައިވޭތޯއެވެ. (ޕެރ. 18، 23)
2. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި، ވަކިކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެންކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީފާދިން ފަރާތުން އުފުލަންޖެހޭ ބުރައެކެވެ. (ޕެރ. 19، 32)
3. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން ގޯސްކަމަށް އެދޭ މައްސަލަތަކުގައި، ނިންމުން ބިނާކުރި އަސާސްތަކާއި ރިޢާޔަތްކުރެވުނު ހެކިތައް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި ނިންމުން ދިފާޢުކުރުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެ ހެކި ޤަރީނާ ހުށަނާޅާނަމަ، ބޯޑަށް ބުރަވެވުނު ހެކިތައް ބޯޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތްތޯ ފަނޑިޔާރަށް ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ؛ މި ބުރަ އުފުލުމަކީ ދަށުކޯޓުގައި ބަހުސްކުރެވުނު ކަމެއްކަމާ ނުގުޅެއެވެ. (ޕެރ. 21، 22، 26)
4. އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަތައް ކުރިއަށް ގެންދެވެނީ ދަށުކޯޓުގައި ދެއްކި ވާހަކަތަކާއި ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި، އައު ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބެނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭ ހެއްކެއްނަމައެވެ؛ އައު ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަށް އެދި ހުށަހެޅުމެއް ނެތްނަމަ، ފަނޑިޔާރުންގެ އެދުމަށް ފޮނުވި ލިޔުންތަކަކީ އައު ހެކީގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ލިޔުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 24، 25)
5. ޚަޞްމުން ހާޒިރުކޮށްދިނުމަށް އެދޭ ހެކިން، ނުވަތަ ހުށަހަޅާ ހެއްކަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްނުކުރަން ނިންމާނަމަ، އެ ސަބަބު ތަފްސީލުކޮށް ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ؛ ނުކުރާނަމަ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކުރެވުނު ގޮތެއް ނިންމުމުން ނޭނގޭތީ، އެއީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 28، 29، 30)
6. ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ވަޒަންކޮށް ޞައްޙަކަން ތަޤްދީރުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ހަމަހަމަކަމާއެކު ޚަޞްމުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/17 (މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. ދިވެހި ދައުލަތް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްތަފާ (ފުޓްނޯޓުގައި 2010/SC-A/02)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/26 (ޕެރ. 45) އަދި 2020/SC-A/98