Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-A/58 · 4 އޭޕްރީލް 2023 · ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުން

ޙުސައިން ޒަހީން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 892/Cr-C/2016

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވިތޯއާއި، ހެކިބަހުގައިވާ ތަފާތުތަކުން މައުނަވީ އުންޞުރާމެދު އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދޭތޯއާއި، ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަލައިފާސްކުރުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުތޯއާއި، ޖަދުވަލު 1 އާއި 2 ގެ މަސްތުވާތަކެތި އެއްކޮށްފައިވާއިރު ބަރުދަން ކަނޑައަޅަންވީ ގޮތް.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފުލުހުންނަށް ލިބުނު މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރި ބަލައިފާސްކުރިއިރު، އޭނާގެ އަލަމާރީގެ ތަޅުލާފައިހުރި ކަބަޑެއްގެ ތެރެއިން 4.5343 ގްރާމްގެ ރަބަރު ޕެކެޓެއް ފެނުނެވެ؛ ތަޙުލީލުން އަލްޕްރަޒޯލަމް (ޖަދުވަލު 2) އާއި ޑައިމޯފިން (ޖަދުވަލު 1) ހުރިކަން ދެއްކިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޖަދުވަލު 2 ގެ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމާއި 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާގެ ޙުކުމް ކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ އުންޞުރު ފުރިހަމަ ނުވާކަމަށާއި، ތަޅުދަނޑިއާ ބެހޭ ހެކިބަހުގައި ތަފާތުތައް ހުރިކަމަށާއި، ހެކި ހޯދީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ބަރުދަން ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޑޯސެޖުން ނޫންކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: 142 (ރ) ގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ގިނަ މިންވަރެއް ހުރުމުން ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމަށް ބެލެވޭއިރު އެހެންގޮތަކަށް ސާބިތުނުކުރެވުނެވެ؛ ހެކިބަހުގެ ތަފާތުތަކަކީ މެޓީރިއަލް ތަފާތުތަކެއް ނޫނެވެ؛ ހެކި ހޯދީ ކޯޓު އަމުރުތަކުގެ ދަށުންނެވެ؛ ގިނައިން ހުރީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ކަމުން ޖުމްލަ ބަރުދަން ގުނުން ރަނގަޅެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގައި ދަޢުވާ އުފުލާ މީހަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހެއްތޯ ނުވަތަ ޕެޑްލަރެއްތޯ ވަކިކޮށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ކޯޓަށް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ދެވިހިފުމަކީ ޤާނޫނީގޮތުން ތަފާތު ދެކަމެކެވެ. (ޕެރ. 8-9)
  2. ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ޕްރިސްކްރިޕްޝަނެއް ނެތި، ޑޮކްޓަރަކު އާންމުކޮށް އެއްފަހަރު ލިޔެދޭ މިންވަރަށްވުރެ ގިނައިން މީހެއްގެ އަތުން ފެނިއްޖެނަމަ، އެހެން ގޮތަކަށް އޭނާ ސާބިތުކޮށްނުދޭހާހިނދަކު އެ ހުރީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ (142 (ރ))؛ ދެވިހިފާފައިވާ މީހެއްކަން ނޭނގޭ ޙާލަތުގައި އެ ޢަމަލަކީ ޓްރެފިކްކުރުމެވެ. (ޕެރ. 10-11)
  3. ހެކިބަހުގައި ތަޢާރުޟުވުމެއް އޮތްކަމަށް ބުނާނަމަ، ކުދިކުދި ފަރަގުތަކަށް އެކަށީގެންނުވާ ބުރަދަނެއް ނުދީ، ހުރިހާ ހެއްކެއް ޝާމިލުވާ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ތަޤްޔީމުކުރަންވާނެއެވެ؛ ދަޢުވާގެ ޖައުހަރަށް އަސަރުނުކުރާ، މެޓީރިއަލް ނޫން ތަފާތުތަކުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނުއުފެދެއެވެ (2018/HC-A/225 ގެ އުޞޫލުތައް). (ޕެރ. 13-15)
  4. ކޯޓު އަމުރުތަކެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކޮށް، ދިރިއުޅޭ ތަން ބަލައިފާސްކޮށް ހޯދާ ހެކި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 އަދި 47 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކިއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17-18)
  5. ޖަދުވަލު 1 އާއި ޖަދުވަލު 2 ގެ މަސްތުވާތަކެތި އެއްކޮށްފައިވާއިރު ގިނައިން ފާހަގަވާން ހުރީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ނަމަ، އެއީ ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތި ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި އެ ޙާލަތުގައި ބަރުދަނަކީ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނެވެ. (ޕެރ. 23-25)
  6. ޖަދުވަލު 2 ގެ ތަކެތީގެ ބަރުދަން ޑޯސެޖުން ބަލަންޖެހުނަސް، ޑޯސް ގްރާމް، މިލިގްރާމް ނުވަތަ މިލިލީޓަރުން ބަޔާންކުރެވިދާނެތީ، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ގްރާމުން ބަރުދަން ބަޔާންކުރުމަކީ 141 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29-30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.