ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޙަމްދާން ޢަބްދުﷲ
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ސައިކޮލޮޖިސްޓްގެ ހެކިބަހަށް ބަލައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދިފާޢު ލިބިގެންވާ ފަރާތެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 121 ވަނަ މާއްދާއާއި ގަވާއިދުގެ 118 (ނ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ބެލޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ފްލައިޓަކުން ރާއްޖެއަށް އައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ލަގެޖުގައި ހުރި ފޮށިގަނޑުން ކެނަބިސް ފެނުމުން ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް އެތެރެކުރުމުގެ ދަޢުވާގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާ ބަލައިގަތުމަށް ނުކުޅެދުމުގެ ދިފާޢު (unfitness to plead) ލިބިގެންވާ ފަރާތެއްތޯ، އަދި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހަމައެކަނި ޚަބީރަކު ދިން އެއް ޖަވާބަށް ބަލައި ދަޢުވާ ބެލޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(1) އަދި (ށ) އަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ ރިޕޯޓުގައި ބޮޑެތި ކޮގްނިޓިވް އިމްޕެއަރމަންޓެއް ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، (ށ) ގެ ގޮތަށް އަމުރުކުރަން ޖެހޭކަން ދައުލަތުން ދަށުކޯޓުގައި ނުބުނާ ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ހައިކޯޓުން ދެކެވަޑައިގަތީ ޚަބީރަށް ކުރެވުނު އެއް ސުވާލުގެ ޖަވާބަށް އެކަނި ބަރޯސާވެފައިވާ ކަމަށާއި، މުޅި ރިޕޯޓާއި ހެކިބަހުން ދައްކަނީ ދަޢުވާގެ ބާވަތާއި މަޤްޞަދު ފަހުމްވާ ކަމާއި 'މެލިންގަރިންގް' ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ހައިކޯޓުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތަކުންވެސް އެކަން ދޭހަވާތީ ދިފާޢު މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 132/Cr-C/2019
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، ހެކި ހާމަކުރުމުގެ މަރުޙަލާއިން ފެށިގެން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 206 ވަނަ މާއްދާގައި ނަފްސާނީ ނުވަތަ ޖިސްމާނީ އުނިކަމެއް ހުރި މީހުންގެ މައްސަލަތަކުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވިނަމަވެސް، އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ އެ މީހެއްގެ މަޞްލަޙަތު ދިފާޢުކުރެވޭނެ މީހެއްގެ ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ. (ޕެރ. 7)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދިފާޢު ލިބެނީ ސިކުނޑީގެ ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން ދަޢުވާގެ ބާވަތާއި މަޤްޞަދު ވިސްނައިގަތުމަށް ނުވަތަ ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުމަށް ނުކުޅެދިގެންވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 10، 15)
ދަޢުވާ ލިބިގަތުމަށް ކުޅެދިގެންވުމަކީ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު އަސާސެއް ކަމަށާއި، އެއީ ކުށް ސާބިތުވުމުގެ ކުރިން މަޢުޞޫމު މީހެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސު ފުރިހަމައަށް ތަމްޘީލުކުރުމުގެ ޙައްޤާ ގުޅިފައިވާ އުޞޫލެކެވެ. (ޕެރ. 12)
62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދިފާޢު ލިބޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި، ބޭރުގެ ޖޫރިސްޑިކްޝަންތަކުގެ މިންގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ ނިޒާމަށް ފެތޭ ގޮތަށް، ވަކީލުންނަށް އިރުޝާދުދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން، ދިފާޢު ބިނާކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމުގެ ޤާބިލުކަން، ހުށަހެޅޭ ހެކި ފަހުމްވުމާއި ޝަރީޢަތް ހިނގާގޮތް ފަހުމްވުން ފަދަ ކަންތައްތަކަށް ގައިޑްލައިނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 15)
ސިކުނޑީގެ ކޮންމެ އުނިކަމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ދަޢުވާ ލިބިގަތުމަށް ނުކުޅެދުމެއް ނޫނެވެ؛ ބަލަންޖެހެނީ އެ އުނިކަމުގެ ސަބަބުން ޝަރީޢަތް ހިނގާގޮތާއި ދަޢުވާގެ ބާވަތާއި މަޤްޞަދު ދެނެގަތުމުގެ ޤާބިލުކަމަށާއި ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ޤާބިލުކަމަށް އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެވެ. (ޕެރ. 18.3)
ޚަބީރަކާ ކުރެވުނު އެއް ސުވާލުގެ ޖަވާބަށް އެކަނި ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓާއި މުޅި ހެކިބަހަށް ޖުމުލަކޮށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤާނޫނީ ސުވާލަށް ޖަވާބު ހޯދަންވާނެއެވެ؛ ފަންނީ ބޭފުޅުންގެ ލަފާ މުހިއްމު ނަމަވެސް، ފަނޑިޔާރަށް މައްސަލަ ހިންގުމުގައި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަންތައްތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ. 'މެލިންގަރިންގް' ފާހަގަކޮށްފައިވުމަކީވެސް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 18، 18.5، 20)
މި ދިފާޢު ސާބިތުވާންޖެހެނީ މަދަނީ މިންގަނޑުން ކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި ދިފާޢު ސާބިތުނުވާތީ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ އިޖުރާއަތާބެހޭ ނުކުތާއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާކަށް ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 19، 21)
ދަށުކޯޓުން ހެކި ހާމަކޮށް މައުޟޫޢަށް ފައިޞަލާކުރުމުގެ ކުރިން މައްސަލަ ނިންމާފައިވާނަމަ، ހެކި ހާމަކުރުމުގެ މަރުޙަލާއިން ފެށިގެން ބެލުމަށް ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ (ހ) (1)، (2) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 121 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 206 ވަނަ މާއްދާ
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 118 ވަނަ މާއްދާ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 112 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ (ނ) އަދި 46 ވަނަ މާއްދާ (ށ)
- R v Pritchard (1836)
- R v Dyson (1831)
- R v Podola (1960)
- Dusky v. United States, 362 U.S. 402 (1960)
- Cooper v Oklahoma (1996)
- Jackson v Indiana (1972)
- Riggins v Nevada (1992)
- R v Moyle [2009] Crim.L.R. 586 CA
- R v Berry (1977) 66 Cr.App.R. 156 CA
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، އިސް ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.