ނަމާއި އެޑްރެސް އުނިކުރެވިފައި ވ. ނަމާއި އެޑްރެސް އުނިކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: ނިންމުމުގެ ބައި ފައިލުގައި ނެތް (ދަށުކޯޓުން ހެކި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައި)

ކީވޯޑުތައް: އާޢިލީ މައްސަލަ، ދަރިންނަށް ޒިޔާރަތް ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: އއ. އޮމަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 2022/HC-A/139

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބައްޕައަށް ކުދިންނާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމުގައި، މަންމަގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ލިޔެކިޔުންތަކާއި އޯޑިއޯ ރިކޯޑިންގއާ ފަދަ ހެކި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ރިޢާޔަތް ނުކުރި ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ވަރިވުމަށްފަހު ކުދިންނާ ބައްދަލު ނުކުރެވޭތީ ކުދިންގެ ބައްޕަ ކުދިންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް އެދި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ކުދިންގެ މަންމަ ބުނީ ބައްޕައަކީ ކުދިންނަށް ނުރައްކާތެރި މީހެއް ކަމަށެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކޮންމެ ދުވަހަކު މަދުވެގެން 3 ގަޑިއިރު ބައްޕައާއި ކުދިން ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަށާއި، ކޮންމެ ހަވީރަކު ފޯނުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަށް މަންމައަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މަންމަ ބުނީ ގެވެށި އަނިޔާއާ ގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތަކާއި އޯޑިއޯ ރިކޯޑިންގއަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ނުބަލާ ނިންމި ކަމަށެވެ. ބައްޕަ ބުނީ އޭނާއަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މީހެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދަށުކޯޓުން ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ބަލައި ޢަދުލުވެރިކޮށް ނިންމި ކަމަށާއި، ރިކޯޑިންގއެއް އޭނާއަށް ނުލިބޭ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ގެވެށި އަނިޔާއާ ގުޅޭ ލިޔުންތަކަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގޭތީ އަދި ބިރުދެއްކި ކަމުގެ އިތުރު ހެއްކެއް ނެތްތީ އެ ވާހަކަތަކަށް ބިންގަލެއް ނުހުރެއެވެ؛ ނަމަވެސް މަޙްޟަރުގައި ހަވާލާދީފައިވާ، ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި އޯޑިއޯ ރިކޯޑިންގއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމާއި ރިޢާޔަތްނުކުރި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިނުވާކަން ކޯޓުން ފާހަގަކުރިއެވެ. (ފައިލުގައިވާ ތަޙުލީލު ނިމެނީ ޕެރ. 15 ގައި)

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހުށަހެޅިފައިވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުން މައިގަނޑު ސުވާލަކަށް ވެގެން ދިޔައީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭތޯ ކަމަށާއި، އެހެން ނުކުތާތަކަކީ އެ ހެކި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުން ނިކުންނާނެ ނަތީޖާއާ ގުޅޭ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ. (ޕެރ. 8)
2. ޚަޞްމުން ހާޒިރުކޮށްދިނުމަށް އެދޭ ހެކިންނަށް ނުވަތަ ހުށަހަޅާ އެއްވެސް ހެއްކަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތް ނުކުރަން ނިންމާނަމަ، ރިޢާޔަތް ނުކުރަން ނިންމި ސަބަބު ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރަން ވާނެއެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ވަކި ނިންމުމަކަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ޚަޞްމުންނަށް ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ބައެކެވެ. (ޕެރ. 9، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/26 ތަބާވެ)
3. ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ކަމަށް ބުނާ ލިޔެކިޔުންތަކަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފު ފޯމުން ނޭނގޭނަމަ، އަދި ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓާއި މަޙްޟަރުތަކުން އެފަދަ ލިޔުމެއް ހުށަހެޅިކަން ނޭނގޭނަމަ، އެ ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ ބިނާވާނެ ބިންގަލެއް ނުހުރެއެވެ؛ ހަމައެކަނި ބުނުމެއް ފިޔަވައި އިތުރު ހެއްކެއް ހުށަނާޅާ ދައްކާ ވާހަކަތައް ވެސް ހަމަ އެގޮތެވެ. (ޕެރ. 10-11)
4. ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެއްކެއްކަން މަޙްޟަރު ބަޔާނުން އެނގޭ އޯޑިއޯ ރިކޯޑިންގއަކަށް ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާއިރު، ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި އެ ރިކޯޑިންގއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިނުވާކަމީ ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެކެވެ؛ ދަށުކޯޓުން ހައިކޯޓަށް ފޮނުވި ހެކި ޤަރީނާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ލިޔުމަކަށް މަޙްޟަރުގައި ހަވާލާދީފައިވާނަމަ، އެއީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ލިޔުމެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 12-14)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/26 (މެރީ ޑިއަމް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢީދާ މޫސާ) ގެ 15 ވަނަ ޕެރެގްރާފް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި؛ މާއްދާ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި؛ މާއްދާ ނަންބަރުތައް ޔަޤީނެއް ނޫން)
• 2013/SC-A/23
• 2010/SC-A/02
• 2019/HC-A/36
• 2019/HC-A/625