ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2022/HC-B12/23ހައިކޯޓު · 24 މާރިޗު 2022 · ކޯޓު އަމުރު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން ޢަބްދުލްމަޖީދު

ފަހުގެ ޙުކުމަކުން ތަފާތުކޮށްފައިދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 24 މާރިޗު 2022ދަށު ކޯޓު: ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S2C-CA/36/2022ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ހެކިބަސްތައް ނަގާފައިވުމާއި ކުރީގެ ރެކޯޑު ނެތުމުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އަދި ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ނެތްކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ބަލައި ފާސްކުރި ގެއެއްގައި ހުއްޓާ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ އެއްލާލި ކޮތަޅަކާއި ކޮޓަރިން ޑައިމޯފިން ފެނުނުކަމަށް ބުނެ ހައްޔަރުކުރިއެވެ. ދެފަހަރު ބަންދު އިތުރުކުރުމަށްފަހު ތިންވަނަ ފަހަރަށް 15 ދުވަހަށް އެދުނެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި މީހާ ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ނެތްކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠެއްނެތި ބަންދުން ދޫކުރުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޞައްޙަތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ޕީޖީ ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި 143 (ރ) އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތް ބުނީ އިތުރު ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި ތަޙްޤީޤުގެ ބޭނުމަށް ބަންދުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެއެވެ. ތަޙްޤީޤު ނުނިމި ހެކިބަސް ނަގަން ހުރުމުން ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮވެއެވެ. ޓްރެފިކިންގެ ބޮޑު ކުށާއި ކުށުގެ ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އޮވެއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S2C-CA/36/2022
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އެ މީހާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ؛ މިންގަނޑަކީ އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުމުގެ ގާތްކަން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ބޮޑުވުމެވެ (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/SC-A/93). (ޕެރ. 7)

HN2ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމާ މަރުޙަލާއަކީ ހުރިހާ ހެއްކެއް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަރުޙަލާއެއް ނޫނެވެ؛ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެއްކަކީ ކޮބައިކަން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ބުނެދިނުމެވެ. (ޕެރ. 7-8)

HN3ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ހެކިބަސްދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބަލަންވާނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ކުށަށް އިޢުތިރާފުވެފައިނުވާ، ތަޙްޤީޤު ނުނިމި އިތުރު ބަޔާންތައް ނަގަންހުރި، ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސް ނުނަގާ މައްސަލައެއްގައި އެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތު). (ޕެރ. 10)

HN4ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ބަލަންވާނީ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ކުށްތަކަކީ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެއްކަމަށް ބަލައި، ހެކިތަކާއި ކުށްކުރި ގޮތަށް ބަލާއިރު ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 11-12)

HN5ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުން ބަންދުކޮށް ބައިތިއްބަންވާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 52 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޕެރ. 13)

HN6ޖިނާއީ › ކޯޓު އަމުރު

ވަކިރައުޔު (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ): ތަޙްޤީޤު ނުނިމޭ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ބޮޑު ކުށަކަށްވުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ފަރަޟުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް ނެޓްވޯކްތަކާ ގުޅުން، ތަކެތީގެ ބަރުދަން ފަދަ ކުށުގައި ބައިވެރިވި ގޮތުން ނުރައްކާ ބެލެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 16-18)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)، 52 ވަނަ މާއްދާ، 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު)
  • ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
  • 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
  • 2011/SC-A/33
  • 2017/HC-A/242 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިޙްސާން ޙުސައިން)
  • 2021/HC-A/303

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަލީ ސަމީރު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ