ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 615 (ހ) (6) ގެ ކުށުގެ ޢަމަލެއް ހިނގަމުންދާ ކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބު ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށާއި، reasonable suspicion އަށްވުރެ މަތީ probable cause މިންގަނޑުން ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުނެވެ.
- ވާޤިޢާ
- މާލޭގެ ބައެއް ގޭގޭގައި 'އިންޑިއާ އައުޓް' ބެނަރ ހަރުކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި، ފުލުހުން ނެގުމަށް އެންގި ނަމަވެސް ބެނަރ ނުނަގާތީ، ބެނަރ ނައްޓައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ގެއާއި ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ އަމިއްލަ ގޭގައި 'އިންޑިއާ އައުޓް' ބެނަރ ދަމާފައިވުމުގެ ސަބަބުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 615 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (6) އާއި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާއަށް ބިނާކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 31 އާއި 32 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ނެރެފައިވާ އަމުރެއްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ 615 ވަނަ މާއްދާ ނުބައިކޮށް މާނަކޮށް ކުށަކަށް ނުފެތޭ ޙާލަތެއްގައި އަމުރު ނެރެފައިވާ ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 19 އާއި 27 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތަކަށް އަރައިގަނެފައިވާ ކަމަށާއި، ފުލުހުންގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާ ނުބައިކޮށް ތަޠްބީޤުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހެކި ހުރިކަމަށް ބެލެވުމުން އަމުރު ދޫކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވޭތޯ ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ހައިކޯޓުން ނުބެލޭނެ ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ރިޔާސަތުގެ ރައުޔުގައި ބުނީ އަމުރުގައި ފަނޑިޔާރު ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބެއް ނުވަތަ ހަމައެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތުމުން އަމުރު ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒު (ފަނޑިޔާރު ޝަހީދު ތާއީދުކުރި) ބުނީ އަމިއްލަ ގޭގައި ދަމާފައިވާ ބެނަރއަކީ ޢާންމު ތަނެއްގައި ކުރި ޢަމަލެއް ނޫންކަމުން 615 ގެ ދަށުން ކުށެއް ނޫން ކަމަށާއި، ބޭރުން ނެގޭ ބެނަރއަކަށް ގެއަށް ވަންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތުމުން 32 (ށ) (3) ގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވާ ކަމަށެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/BFA/2022/107
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމުން އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ބަލަންޖެހޭނީ ދަށުކޯޓުން އެ އަމުރު ދޫކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްތޯ އެވެ؛ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއަކީ ދަށު މަރުޙަލާގެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކުރާ މަރުޙަލާއެއް ކަމަށްވާތީ، އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސަށް ބަލައިގެން މެނުވީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށް ގޮތް ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޕެރ. 57)
އަމިއްލަ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެންވާނީ ވަންނަން ބޭނުންވާ ތަނުގައި ކުށެއް ކުރެވިފައިވާ/ކުރަމުންދާ/ކުރަން އުޅޭ ކަމަށް، ނުވަތަ ހޯދަން ބޭނުންވާ ހެއްކެއް އެ ތަނުގައިވާ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަމާއި، އެ ތަނަށް ވަދެގެން މެނުވީ މަޤްޞަދު ޙާޞިލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަން ފަނޑިޔާރު ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހުއެވެ؛ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައަޅާ ފޯމިއުލާއެއް ނެތުމުން، އެ މައްސަލައެއްގެ ޖުމްލަ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދެނެގަންނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 45-48، 84-85)
ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުމުގައި ކޯޓުން ބަލަންޖެހޭ މިންގަނޑުގެ ބޭނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމަށް ހަމައެއް ނެތި ތަޢައްސުފީކޮށް އަރައިނުގަނެވޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ؛ އެފަދަ އަމުރެއް ހޯދުމަކީ ހަމައެކަނި ފޯމަލިޓީއެއް ނޫނެވެ، އަދި ޤާނޫނީ ހުރިހާ ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވެފައިވާކަން ކޯޓުން ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ޔަޤީންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 50-53)
ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރޭއިރު ފަނޑިޔާރު އެ ނިންމުމުގެ އަސާސާއި ސަބަބު އަމުރުގައި ('އިތުރު ބަޔާން' ގެ ބައިގައި) ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ވަކި ގޮތަކަށް ދެކޭ ނުވަތަ ބެލެވޭ ކަމަށް ބުނުން ނުފުދޭނެއެވެ. ސަބަބު ބަޔާންކުރަންޖެހެނީ ތަނުގެ ވެރިފަރާތަށް ސަބަބު އެނގުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާތީއާއި، ޤާނޫނީ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެތީއާއި، އިސްތިއުނާފުކުރެވޭއިރު ސަބަބު ފެންނަން އޮންނަންޖެހޭތީއެވެ؛ ސަބަބެއް ނުވަތަ ހަމައެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް އަމުރެއް ބާޠިލުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 55، 61-62، 69)
ޝަރީޢަތުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ޢަމަލަކަށް ކުށުގެ ގޮތުގައި ނުބެލުމަކީ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގެ އުޞޫލީ ހަމައެއް ކަމުން، ކުށަކަށް ނުވާ ޢަމަލެއް ކުށުގެ ގޮތުގައި ދެކިގެން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ދޫކުރިތޯ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 83)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 615 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށަށް ޢަމަލެއް ފެތޭނީ ޢާންމު ތަނެއްގައި ހުރި މީހަކު ކުރާ ޢަމަލެއް ނަމައެވެ؛ އެހެންކަމުން މީހަކު އޭނާ ދިރިއުޅޭ އަމިއްލަ ގޭގައި ބެނަރއެއް ދަމާފައިވުމަކީ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10-12، 87)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (3) ގެ ދަށުން، އެ ތަނަށް ވަދެގެން މެނުވީ ޙާޞިލުކުރަން ބޭނުންވާ ކަން ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮންނަންވާނެއެވެ؛ ބޭރުން ނަގައިގެން ގެންދެވޭނެ ފަދަ ބެނަރއެއް ނެގުމަށް ގެއަށް ވަނުމަކީ ފަސޭހަ ނަމަވެސް، އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 90)
ހަތް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ އިޖުރާއީ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭ ދުސްތޫރީ ސުވާލުތަކަށް ބަލައި ފައިސަލާ ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާއަކީ މިފަދަ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ކޯޓުން ތަޠްބީޤުކުރާ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ. (ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒުގެ ރައުޔު، ޕެރ. 91-93، 97)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27، 30، 31، 32 (ށ)، 33، 115 އަދި 213 (ށ) (ނ) ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 615 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (6) އަދި 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ރ)، (ފ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16، 19، 27، 42، 47، 56، 59، 64، 67، 244، 274 ވަނަ މާއްދާ
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 37 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖަދުވަލު 10 އާއި 11
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/68 (ޢާންމު ޤާނޫނުތަކެއް) ގެ 4، 5، 8 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- International Covenant on Civil and Political Rights, Article 19(3)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 30 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.