ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރި (އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށް އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު: 2010/24 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ، 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ މައްސަލަތަކުގައި ދީފައިވާ ވަގުތަށްވުރެ އިތުރަށް ވަގުތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަކީ ކޯޓަށް ހޯދައި ދެވޭނެ ފަރުވާއެއްނޫން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، ޤާނޫނު ނަންބަރު: 2010/24 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B7/SHN(234,235,236,238-2021)2022/05

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފުލުހުން ބޭންކުން ހޯދި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބޭންކް އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއް ކަމަށް ބަލައި ބަލައިނުގަތުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުމުގައި ބޭންކިންގ ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ "މަޢުލޫމާތު" މާނަކުރީ ރަނގަޅަށްތޯ؛ އަދި 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ އިސްތިއުނާފެއްގައި ރައްދުވާ ފަރާތަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް ދޭންޖެހޭ ވަގުތު.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމާއި ކުށުން ހޯދާ މުދާ ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާތަކެއްގައި ދައުލަތުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓް ކިތާބީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ އެ ސްޓޭޓްމަންޓްތައް ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ހޯދާފައިވާ ހެކި ނޫންކަމަށާއި ބޭންކިންގ ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދޭ މަޢުލޫމާތުގެ ތެރޭގައި އެކައުންޓުގެ މުޢާމަލާތް ނުހިމެނޭ ކަމަށް ބަލައި ބަލައިނުގަތުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ނިންމުމަކީ އަނގަބަހުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އިޖުރާއަތާއި audi alteram partem ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި، 42 ވަނަ މާއްދާ މާނަކުރީ A/31-2019/SC އާ ތަޢާރުޟުވާ ގޮތަށް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ޖަވާބުދާރީވުމަށް އިތުރު ވަގުތު އެދުނު ނަމަވެސް ނުކުތާތަކަށް ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: 7 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ސަބަބުން އިތުރު ވަގުތު ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، A/31-2019/SC ގެ މަތިން އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓަކީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ މަޢުލޫމާތުގައި ހިމެނޭ، ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ލިޔުމުން އެދިގެން ހާމަކުރެވޭނެ މަޢުލޫމާތު ކަމަށާއި، ސްޓޭޓްމަންޓް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދިކަން ނޭނގޭ ކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހުށަހެޅޭތާ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެކަމަށް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ))، ޖަވާބުދާރީވުމަށް ނުވަތަ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް އެދޭ މިންވަރަށް ވަގުތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަކީ ކޯޓަށް ނުވަތަ ފަނޑިޔާރަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ވަގުތުގެ ދަތިކަމުން ޙައްޤު ގެއްލޭކަމަށް ދެކޭނަމަ އެކަމުގެ ފަރުވާ އޮތީ ކޯޓަކު ނޫނެވެ.
2. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ "ކަސްޓަމަރުންގެ އެކައުންޓްތަކާ ... ބެހޭ އެއްވެސް މަޢުލޫމާތެއް" ގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓްތައް ހިމެނެއެވެ؛ އެ މަޢުލޫމާތަކީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން، ނުވަތަ ޖިނާއީ ކުށްތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ލިޔުމަކުން އެދިއްޖެ ހިނދެއްގައި ހާމަކުރެވިދާނެ މަޢުލޫމާތެކެވެ (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް، A/31-2019/SC).
3. އެހެންކަމުން، ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ލިޔުމުން އެދިގެން ބޭންކުން ހޯދި އެކައުންޓް ސްޓޭޓްމަންޓަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއްކަން އެނގޭކަށް ނެތެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތު).
4. (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒް) ހެކި ހޯދި ގޮތާމެދު ދެފަރާތުން ސުވާލު އުފައްދާފައިނުވާ ނުކުތާއަކާމެދު ޝަރީޢަތަށް ސުވާލު އުފެދޭނަމަ، އެ ނުކުތާއާ ގުޅިގެން ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު ދެފަރާތަށް ލިބިދޭން ޖެހެއެވެ (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ، [2021] SC 98).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކި ބަލައިނުގަތުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (PDF ގައި '333 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3)') - ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން
• ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ވާހަކަ ދެއްކުން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/31-2019/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 98 (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)