ޢަބްދުﷲ މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދު އަމުރު (B12C/MA/2022/60) ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓުން މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަކުލިއްޔާތު

ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/MA/2022/60

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރި ފުރަތަމަ ވަގުތީ ބަންދު އަމުރެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް (އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން) ނެރުނު ދެވަނަ ވަގުތީ ބަންދު އަމުރު "ބާޠިލު ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ ކަންކަން ބާޠިލު" މަބްދައުގެ ދަށުން ބާޠިލުވޭތޯ؛ އަދި އެ އަމުރުގައި ބަންދު އަމުރެއްގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަކުލިއްޔާތު (ވަގުތީ އަމުރެއްކަން، ހެކި، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބު) ފުރިހަމަވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަކުއްޖަކާމެދު އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ޖިންސީ ގޯނާކޮށް ބްލެކްމެއިލްކުރަމުން އައިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 30 ދުވަހަށް ބަންދުކުރި ފުރަތަމަ ވަގުތީ އަމުރު (B12C/MA/2022/56) ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން، އިތުރު 30 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް ދެވަނަ އަމުރު (B12C/MA/2022/60) ނެރުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ހެކި ޤަރީނާ ހުރުމާއި ހެކި ފޮރުވުމާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތުމަށް ބަލައި ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ ޙަވާލާދީ 30 ދުވަހަށް އިތުރަށް ބަންދުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ބާޠިލު އަމުރެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ އަމުރުވެސް ބާޠިލު ކަމަށާއި، އަމުރަކީ ވަގުތީ އަމުރެއްތޯ ސާފުނުވާކަމަށާއި، A/93-2020/SC ގައިވާ ތަފްޞީލު ބަޔާންކުރުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރަކީ ވަގުތީ އަމުރެއް ކަމަށް ނަމަވެސް ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާތީ އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށް ދައުލަތުންވެސް އެދޭ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދެވަނަ އަމުރަކީ ވަކިން ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެއްގެ ދަށުން ނެރުނު އަމުރަކަށްވާތީ ބާޠިލު ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ ކަންކަމުގެ މަބްދައު ނުހިނގާނެ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ބަންދު އަމުރުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާކަމަށް ދެފަރާތުން އެއްބަސްވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ ފުރަތަމަ ވަގުތީ ބަންދު އަމުރަކީ ޝަރީޢަތް ނުވަތަ ތަޙްޤީޤު ނިމެންދެން ބަހައްޓާ އަމުރެއް ނޫން، ވަކި މުއްދަތުތަކުން މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭ އަމުރެއްވެސް ނޫން، އަދި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިތުރު 30 ދުވަހަށް ވަގުތީގޮތުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ވަކިން ލިބިގެންވާތީ، ފުރަތަމަ ވަގުތީ އަމުރު ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރުމުގެ ސަބަބުން ދެވަނަ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށް "ބާޠިލު ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ ކަންކަން ބާޠިލުވުމުގެ" މަބްދައު ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ.
2. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ އެވެ (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، A/93-2020/SC).
3. ބަންދާމެދު ނިންމާ ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނަ ނިންމުމަކަށްވާތީ، ހެކި ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ފަނޑިޔާރު ނިންމިގޮތާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއާއި ނިންމުން ބިނާކުރި ޤާނޫނީ ނައްޞު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮންނަންވާނެއެވެ.
4. ތުހުމަތުކުރެވޭ ކޮންމެވެސް ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރުމާއި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން ހުއްދަކުރާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވުނު ނަމަވެސް، ބަންދުކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރުގައި، ތުހުމަތު ކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކިއާއި، ބަންދުކުރަން މެދުވެރިވި ޙާލަތާއި، އެ ޙާލަތު އޮތްކަން ދޭހަކޮށްދޭ ހެކި ނުވަތަ ޤަރީނާ ޖުމްލަގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ބަޔާންކުރުމަކީ އެ އަމުރުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަކުލިއްޔާތެވެ (2022/HC-B12/74 ތަބާވެ).
5. އިސްތިއުނާފުކުރެވުނު ބަންދު އަމުރުގައި އެ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާކަމަށް ދެފަރާތުންވެސް ފާހަގަކޮށް، ދައުލަތުންވެސް އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށް އެދޭ ޙާލަތުގައި، ތަފްޞީލު ބަޔާންކުރުމާބެހޭ ނުކުތާތަކާމެދު އިތުރަށް ގޮތް ކަނޑައަޅާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ؛ އަމުރު ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
6. ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރުތަކުން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ ކޮންމެ ފަހަރަކު 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް 2 ފަހަރެއްގެ މަތިން، ޖުމްލަ 60 ދުވަހަށް ކަމަށްވާތީ، ތަޙްޤީޤު އާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ދާއިމީ ގޮތެއް ލަސްނުކޮށް އަވަހަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުން މުހިންމެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ވަގުތީ ބަންދާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (PDF ގައި '22 ވަނަ މާއްދާ')، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (PDF ގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')، އަދި PDF ގައި '25 ވަނަ މާއްދާ'
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/93-2020/SC (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/61-2020/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-B12/74 (ޢަބްދުﷲ މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު SH/01-I-2011/HC (ޔާރިދު ވ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/189-2017/HC (ޤާސިމް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)