ޢަބްދުﷲ މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާ، ޚާއްސަ ޤަނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަމުގައި އާންމު ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވުން، ބަންދާމެދު ގޮތް ކަނޑައަޅާ އަމުރުގައި ޤާނޫނީ ސަބަބުތަކާއި ހެކީގެ ޖުމްލަ ތަފްޞީލު ގެނައުމުގެ މުހިންމުކަން، ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެ ޙާލަތް
ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/MA/2022/56
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން 30 ދުވަހަށް ނެރުނު ވަގުތީ ބަންދު އަމުރުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ 5 ދުވަހުގެ ޙައްދު ތަޠުބީޤުވޭތޯއާއި، ހެކީގެ ޖުމްލަ ތަފްޞީލާއި ބަންދުގެ ޤާނޫނީ ސަބަބު ބަޔާން ނުކޮށް ނެރުނު އަމުރު ޞައްޙަތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކޮށް ބްލެކްމެއިލްކުރަމުން އައިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވުނެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ވަކީލެއް ހޯދަމުންދާކަމަށް ބުނުމުން، 30 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުނެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް: 30 ދުވަހަކީ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު، ހެކި ތަފްސީލު ނުކޮށް ޝަހީބް އިބްރާހީމް ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފަށް ނެރުނު އަމުރެއް. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް: ތަޠުބީޤުވަނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނު، ޢަބްދުއްސަލާމް ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ޢާއްމު ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވާކަށް ނުޖެހޭ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަމުރުގައި ހުށަހެޅުނު އެއްވެސް ހެއްކެއް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައިވެސް ބަޔާން ނުކޮށް، 49 ވަނަ މާއްދާގެ ކޮން ޙާލަތެއްކަން ބަޔާން ނުކުރުމުން އަސާސީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަކާ ގުޅިގެން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވާން ނުޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަމުގައި ޢާއްމު ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވެވިދާނެއެވެ. (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހާ ދިފާޢީ ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ފުރުޞަތަކަށް އެދުމުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެން ނުވާތީ، ޢާއްމު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދަށް ރުޖޫޢަވާންޖެހި، އެ ސަބަބަށް ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރު 5 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުވެގެން ނުވާނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ ތާއީދުކޮށް)
- ފަނޑިޔާރަކަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެއްގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަކުން ވަންނާނީ ރަނގަޅު ނޫން އުޞޫލަކަށް ބިނާކުރުން ނުވަތަ ކަމާނުބެހޭ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުން، ވާޤިޢާއިގެ ޙަޤީޤަތް އޮޅުން، މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރުން، ނުވަތަ އިޚްތިޔާރުކުރި ގޮތުގެ ސަބަބުން ބޭއިންސާފެއް މެދުވެރިވުމުގެ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭނީ (ހ) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ، (ށ) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ކަމަށް ދެ ސުވާލަށެވެ. ބަންދުގެ ކޮންމެ ނިންމުމެއްގައި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބާއި ބިނާކުރި ޤާނޫނީ ނައްޞު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮންނަންވާނެއެވެ. (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ކޯޓުން މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރެއްގައި، ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ބަޔާންކުރުމާއި، ބަންދުކުރަން މެދުވެރިވި ޙާލަތާއި، އެ ޙާލަތު އޮތްކަމަށް ދޭހަކޮށްދޭ ހެކި ނުވަތަ ޤަރީނާ ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ބަޔާންކުރުން ލާޒިމު ޝަކުލިއްޔާތެކެވެ.
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީފައިވިޔަސް އޭގެ ކޮން ޙާލަތެއްކަން ނުވަތަ އެ ޙާލަތަށް ބެލެވޭ ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް، ހުށަހެޅުނު ހެއްކެއް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައިވެސް ނުހިމަނައި ނެރޭ ބަންދު އަމުރަކީ، ހަޤީޤަތުގައި ދަށުކޯޓަށް ހެކި ހުށަހެޅިފައިވީނަމަވެސް، އަސާސީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާ އަމުރެއްކަމުން އެ އިޖުރާއީ ޚިލާފުގެ ސަބަބުން ބާޠިލުކުރަންޖެހެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ވަގުތީ ބަންދު އަމުރާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)') އަދި ފަސްވަނަ ބާބު (ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާ
- 2021/SC-A/13 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް)
- 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ)
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2020/SC-A/61 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.