މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ވ. ޙަސަން ސިނާނު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B3/CA/2023/462

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމެއް ތަންފީޒުކުރާ މައްސަލައެއްގައި، މައުޟޫޢީ ނިންމުމުގައި ނުހިމެނޭ (ވަޒީފާއިން ބޭރުގައި ހޯދި އާމްދަނީ އަދި ސަރވިސް/ޑެއިލީ އެލަވަންސް) ކަނޑާލުމަށް ތަންފީޒީ ކޯޓަށް ފައިސާ އަލުން ހިސާބުކުރެވޭނެތޯއާއި، ދަށު ކޯޓުގައި ނުދެއްކި ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ބެލޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއިން ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަށް ނުފޯރާނެއެވެ؛ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެ ނުކުތާއިން އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ (2019/SC-L/87 - 2019/SC-L/91). (ޕެރ. 13)
2. ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))؛ ދަށު ކޯޓުގައި ފާހަގަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެ ހުށަނާޅާ ނުކުތާއެއް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ނުބެލޭނެއެވެ (2014/HC-A/83، 2014/SC-A/41)؛ ޢާންމު އުޞޫލުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ބަލައިގަނެވޭނީ ދަށު ކޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައި އޮތް، ޙުކުމަށް އަސަރުކުރާވަރުގެ ނުކުތާއަކަށްވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 14، 19)
3. ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބެލޭނީ ތަންފީޒުކުރަން އެދޭ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމާ ގުޅޭ ކަންކަން އެކަންޏެވެ؛ ތަންފީޒީ ޤަޟިއްޔާގެ ތެރޭގައި މައުޟޫޢު އަލުން ހުޅުވައި، މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ނިމިފައިވާ ކަންކަމަށް އުނިއިތުރު ނުގެނެވޭނެއެވެ (2019/SC-A/07، 2021/SC-A/48). (ޕެރ. 15)
4. ތަންފީޒީ ޤަޟިއްޔާ ހިންގަންޖެހޭނީ މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގޮތުން ކަމަށްވާތީ، މައުޟޫޢީ ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާ އާ ކަމެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ތަންފީޒީ ކޯޓަށް ނުލިބެއެވެ؛ ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކޮށް މުސާރައާއި އިނާޔަތް ނަގައިދިނުމަށް ކުރި ނިންމުމުގައި ކަނޑާލަން ބުނެފައިވަނީ ނޯޓިސް ބަދަލުގައި ދިން ފައިސާ އެކަނިނަމަ، ވަޒީފާއިން ބޭރުގައި ހޯދި އާމްދަނީ ކަނޑާލުމަށް ތަންފީޒީ ޤަޟިއްޔާގައި ނޭދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16-18)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/87، 2019/SC-L/88، 2019/SC-L/89، 2019/SC-L/90 އަދި 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު)
• ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/83 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/41
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/07 (މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވ. މަޢުރޫފާ އަބޫބަކުރު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/48 (ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ (މާލެ ބްރާންޗް) ވ. އަތަމާ އިންވެސްޓްމަންޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު ތިން ފަރާތެއް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)