އެޓޯލް ބެންޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޫސާ ޢަބްދުއްރަޙީމް މަލާޒް
ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު (167,000 ރުފިޔާ) ޤާއިމްކޮށް، ދޯނި ފ.ނިލަންދޫއަށް ގެންގޮސް ޙަވާލުކުރުމަށް އަމުރުކުރި 2 ވަނަ ނަންބަރު ބާޠިލުކުރި)
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2469/Cv-C/2021
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ދޯނި ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މަރާމާތުގެ ޚަރަދާ ގުޅޭ މާއްދާތައް (11.3، 11.4، 12.1) ދަށުކޯޓުން މާނަކުރި ގޮތާއި، ކުލި ނަގައިދިނުމުގައި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯއާއި، ނޯޓިސް ދީގެން އެއްބަސްވުން ނިމުމަށް އައުމުން ދޯނި އަނބުރާ ގެންގޮސް ޙަވާލުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ކޮން ފަރާތެއްގެ މައްޗަށްތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- އެއްބަސްވުމުގެ ވަކި މާއްދާއަކުން (12.1) ޞަރީޙަކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމެއް ނަތީޖާ ނެރުމަށް، އެހެން މާއްދާތައް (11.3، 11.4) މާނަކުރުމުގައި މަފްހޫމުލް މުޚާލަފާ ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ؛ ދަށުކޯޓުން ބޭނުންކުރި މާނަކުރުމުގެ އުޞޫލުގެ ސަބަބުން ބޭއިންސާފު ނަތީޖާއެއް ނުނިކުމެއްޖެނަމަ، އެ ނުކުތާއާމެދު އިތުރަށް ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަށް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 16)
- ހެކިވެރިއެއްގެ ހެކިބަހާމެދު ދަށުކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ހެކިބަސް އެއްކޮށް އެއްފަރާތްކޮށްގެން ނޫން ކަމާއި، އެ ފަރާތުން ދަށުކޯޓުގައި ކުރި ވަކާލާތަށް ރިޢާޔަތްކޮށްކަމުގައި ވާއިރު، އެ ކަނޑައެޅުމާ ޚިލާފުވާ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނުވަތަ އުޞޫލެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ބުނެދެވިފައި ނުވާނަމަ، ދަށުކޯޓުގެ ހެކި ވަޒަންކުރުމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބަދަލެއް ނުގެނެވެއެވެ. (ޕެރ. 20-22)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ؛ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި ހުށަނާޅާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅި ނަމަވެސް ހައިކޯޓުން އެ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23-24)
- ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އޮތް އެއްބަސްވުމުގެ ތެރެއިން ޙައްލެއް ލިބެން އޮތް ކަމެއްގައި، ޝަރީޢަތުން އިތުރު ގޮތްތަކެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 29)
- ކުއްޔަށް ދިން އުޅަނދު "ނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ސަބަބުން" ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުން ގެންދަންވާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެއީ ވަކި ފަރާތަކުން ނޯޓިސް ދޭ ޙާލަތަކަށް ޙައްދުވާ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ؛ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ހަމަވެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް އައުމުން (އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމުގައި ވާއިރު) އުޅަނދު އަނބުރާ ގެންދިއުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ އެހެންކަމުން އުޅަނދު ރަށަށް ގެންގޮސް ޙަވާލުކުރުމަށް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް އަމުރުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 30-36)
- މީހެއްގެ އަގުހުރި މުދަލެއް ޙަވާލުވާންޖެހޭ ފަރާތުން ޙަވާލުނުވި ކަމަށް ބުނެ، ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޙަވާލުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ނުކޮށް، އަޅާލުމެއް ނެތި ދޫކޮށްލައި އެ މުދަލަކާމެދު އެއްވެސް ފަރާތަކުން އިހުމާލުވެގެން ނުވާނެއެވެ؛ އެފަދަ ކަމެއް ހިނގައިފިނަމަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނުވަތަ މުދާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 39 - ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ މި ނުކުތާއަށް ތާއީދުކުރައްވާފައި ނުވޭ)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)
- މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ - ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/83
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/41
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/02 (މި މައްސަލައިގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާ؛ ވާޤިޢާތައް ޤާއިމްވި ޤަޟިއްޔާ)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.