ޙަސަން މަނިކު ވ. މުޙައްމަދު ޝަރީފް
ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓްގެ ދެގުނަ ލިބެންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅި)؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާމެދު ނިންމުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 503/Cv-C/2018
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ބިން ގަނެވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރަން ކޯޓަށް ހުށަހެޅީ ވިއްކާ ފަރާތް ކަމުގައިވާއިރު، ގަންނަ ފަރާތަށް ލިބެންޖެހެނީ ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓް އަނބުރާތޯ ނުވަތަ އޭގެ ދެގުނަތޯ؛ އެއްބަސްވުމަށް ބުރަވެ ކުރި ޚަރަދުތަކުގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ވަކީލު ފީ ނަގައިދޭންޖެހޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރުމަކީ އެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމެވެ؛ އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރެވޭނީ އަނެއް ފަރާތް އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެފައިވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 6)
- ދެބަސްވުން ވާހަކަ ދައްކައިގެން ޙައްލުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، އަނެއް ފަރާތް އެއްބާރުލުން ނުދިނުމުން އެއްބަސްވުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވުނުކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އެކަމާ ގުޅިގެން މަޝްވަރާކޮށް ޙައްލުކުރަން މަސައްކަތްކުރިކަން ސާބިތުނުކޮށްފިނަމަ، އަނެއް ފަރާތް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެގެން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރިކަމަށް ބެލޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 7)
- އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވީ ފަރާތުން އަމިއްލައަށް އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރުމަށް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިގެން، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަނެއް ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރާއި އޭގެ ނަތީޖާ (ދައްކާފައިވާ ފައިސާގެ ދެގުނަ) ގެއްލުވައިލެވޭނެ ނުވެއެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތުގައި އަނެއް ފަރާތުން ބާޠިލުކުރިކަމަށް ބަލައި އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 10-12)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އަނެއް ފަރާތަށް ލިބޭ ސީދާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި، ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 16)
- ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުން ނަގައިދޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މަޤުޞަދަކީ، ކޮންޓްރެކްޓަށް ފުރިހަމައަށް ޢަމަލުކުރިނަމަ ޚިލާފުނުވާ ފަރާތް މާލީ ގޮތުން ހުންނާނެ މަޤާމާ ވީހާވެސް ގާތަށް އޭނާ ގެންގޮސްދިނުމެވެ (އެކްސްޕެކްޓޭޝަން ޑެމޭޖަސް)؛ ބިން ވިއްކާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމަށް ބުރަވެ ގަންނަ ފަރާތުން ކުރި ތައްޔާރީތަކުގެ ޚަރަދަކީ ނަގައިދެވޭނެ ބަދަލެކެވެ. (ޕެރ. 17-19)
- ހައިކޯޓަކީ ވާޤިޢާތައް ކަށަވަރުކޮށް ހެކި ވަޒަންކުރާ މަރުޙަލާގެ ކޯޓެއް ނޫން ކަމުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލާ ގުޅޭ ހެކި ދަށުކޯޓުން ވަޒަންކުރުމަށް މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)
- ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް ކުރި ޚަރަދު ނަގައިދެވޭނީ އެކަމާ ގުޅިގެން އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާނަމަ ނުވަތަ ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެ ޚަރަދު ނަގައިދޭންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައެވެ؛ އަދި އެ ޙާލަތުގައިވެސް ނަގައިދެވޭނީ ޤާނޫނީ މަސައްކަތަށް ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށްފައިވާ ފައިސާއެވެ. (ޕެރ. 23-24)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/85 (ދައުލަތް vs ވިލާ އެއަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ؛ [2021] SC 52
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/50 ޤަޟިއްޔާ؛ [2021] SC 67 (ވަކީލު ފީ ނަގައިދިނުމުގެ އުޞޫލު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.