މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު ޝިޔާދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ވަކީލު ފީއާއި ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ޖޫރިމަނާގެ ބައި ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3242/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެއްބަސްވުމުގައި ވަކީލު ފީއާބެހޭ މާއްދާއެއް ނެތްއިރު ޤާނޫނީ ވަކީލު ފީ އަނެއް ޚަޞްމުގެ އަތުން ނަގައިދިނުން ޞައްޙަތޯ؛ އަދި އިންވޮއިސްގައިވާ ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުމާއި، ހެކިން ހާޟިރުނުކޮށް އެކަން ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހައިކޯޓުގެ 2009/HC-A/348 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުގެ ދަށުން، ކުއްޔަށް ގެންދާ ތަކެތީގެ ކުއްޔާގުޅޭ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި، ވަކީލު ފީ އަނެއް ޚަޞްމުގެ އަތުން ނަގައިދެވޭނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނެއް ގަވާއިދެއް ނުވަތަ ދެ ޚަޞްމުންގެ ދެމެދު އެކަމާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަ، ވަކީލާއި މުވައްކިލު އެއްބަސްވާ ފީ އަނެއް ޚަޞްމުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ވަކީލު ފީ ނަގައިދެނީ ދެ ޚަޞްމުންގެ ދެމެދު ވަކީލު ފީ ނެގުމާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮތްނަމައެވެ.
2. ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/47 ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/43 ގައި ތާއީދުކޮށް)، ޤާނޫނީ ވަކީލު ފީގެ ގޮތުގައި ނަގައިދެވޭނީ ވަކީލުކަން ކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ލައްވާ ކުރުވި މަސައްކަތަކަށެވެ؛ ހުއްދަ ނެތް ފަރާތްތަކަށް ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ފީ ނަގައިދިނުމަކީ ހުއްދަ ދޫކުރުމުގެ މަޤްޞަދާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ.
3. ވަކީލު ފީ ނަގައިދިނުމާބެހޭ ސުވާލު ބަލަންވާނީ މައްސަލަ ދަށުކޯޓުގައި ހިންގުނު ދުވަސްވަރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ އުޞޫލުތަކަށެވެ؛ އެ ދުވަސްވަރު އުޞޫލަކީ ދެ ޚަޞްމުންގެ ދެމެދު ވަކީލު ފީއާބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮތުމާއި ފީ ނަގައިދޭ ފަރާތަކީ ހުއްދަ އޮތް ވަކީލަކަށް ވުމެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގައި ވަކީލު ފީއާބެހޭ މާއްދާއެއް ނެތް ހާލަތުގައި ވަކީލު ފީ ނަގައިދިނުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ.
4. ދަށުކޯޓުން ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ދެ ފަރާތުންވެސް ޤަބޫލުކޮށް އެ ބައި ބާޠިލުކުރުމަށް ދެ ފަރާތުންވެސް އެދިފައިވާނަމަ، އެ ނުކުތާއާމެދު ޚުޞޫމަތެއް ނެތުމުން އިތުރަށް ބަހުސްކުރުމެއް ނެތި އެ ބައި ބާޠިލުކުރެވެއެވެ.
5. ހެކިން ހާޟިރުނުކުރުމާބެހޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ނަތީޖާ ގުޅިފައިވަނީ ބާޠިލުކުރެވުނު ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ނިންމުމާކަމުން، އެ ނުކުތާއަށް ވަކިން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/348 ޤަޟިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/47 ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/43 ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2022] SC 10 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ 24 ވަނަ ނުކުތާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/26 ޤަޟިއްޔާ (ފުޓްނޯޓުގައި)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/89 ޤަޟިއްޔާ (ފަރާތްތަކުން ޙަވާލާދީފައި)