ލައިފް ސަޕޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޔޫސުފް މާނިޢު މުޙައްމަދު
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2056/Cv-C/2018
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ހުށަހެޅުމެއް ("މެސިވް ޑައިނަމިކްސް ޕްރޮޕޯސަލް" އާއި ޑރ. ޝަޒްމާ ޢަބްދުﷲ މަސައްކަތްކުރާނެކަމުގެ ވަޢުދު) ހުށަހަޅައިގެން އެއްބަސްވުމަށް ވެއްދިކަމަށް ބުނާތީ، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 16، 12 އަދި 13 ވަނަ މާއްދާތަކުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމަކީ ފެށުނީއްސުރެ ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެއްތޯ، އަދި ދައްކާފައިވާ 666,000 ރުފިޔާ އަނބުރާ ހޯދިދާނެތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހަޅައި ބަހުސްކުރެވިފައިނުވާ ކަންކަމާމެދު (މިސާލަކަށް މުޅި އެއްބަސްވުން މާނަކުރުމާއި އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތައް ފުށުއެރުން) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައި ގޮތެއް ނުނިންމޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20)
- ވަކީލުން މެދުވެރިކޮށް އެއްބަސްވުމެއް ތައްޔާރުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮވެ، އެކަން ނުކޮށް ތައްޔާރުކުރާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ލިޔުމުގެ އައިބުތަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންނެވެ. (ޕެރ. 22)
- މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ އެހެންކަމުން ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނީ އެކަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 24)
- ބުއްދި ސަލާމަތުންހުރެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އެއްބަސްވުމެއްގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް Pacta sunt servanda (އަލްޢަޤްދު ޝަރީޢަތުލް މުތަޢާޤިދައިން) ގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވެއެވެ؛ އަދި އެފަދަ ބައިވެރިން ބުއްދީގެ ޢާއްމު ހަމަތަކާއި ވިޔަފާރިއެއްގައި ބައިވެރިވާ މީހަކު ޢާއްމުކޮށް ޢަމަލުކުރާނެ ހަމަތަކުގެމަތިން ކަންކުރާނެކަމަށް ޤާނޫނީގޮތުން އިފްތިރާޟުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 26.2، 26.5)
- ޚަޞްމަކަށް ޝަރީޢަތުގައި އެއިރަކަށް ފަހިވާގޮތަށް ވާހަކަ ބަދަލުކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ނުލިބޭނެއެވެ؛ އެއްބަސްވުން ވެވުނީ ވަކި ފަރާތަކާކަމަށް ބުނެ، ހަމަ އެދުލުން ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ (ކުންފުންޏެއްގެ) ލިޔުމަކަށް ބަރޯސާވިކަމަށް ބުނެ ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމުގެ ދަޢުވާއެއް ސާބިތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 26.9-26.10)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ހުށަހެޅުން ހުށަހަޅަންޖެހެނީ އެއްބަސްވުމުގެ އެއް ބައިވެރިއެއްގެ ފަރާތުން އަނެއް ބައިވެރިއަކަށެވެ؛ ބަރޯސާވި ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ކަމަކީ އަނެއް ބައިވެރިޔާ ހުށަހެޅި ކަމަކަށް ނުވާނަމަ، 12 އަދި 13 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެއްބަސްވުން ފެށުނީއްސުރެ ބާޠިލުވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 29-31)
- ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރި ކަމަށް ޝަކުވާކުރި ނަމަވެސް، ސާބިތުކުރަން އުޅޭ ވާޤިޢާއަކީ މައްސަލަ ނިންމުމަށް ބޭނުންވާ ވާޤިޢާއަކަށް ނުވާނަމަ، އެ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުމަކީ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރާނެ ސަބަބަކަށް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 25-27)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްތަފާ)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.