ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ރޯމްބަސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ސިވިލް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ސީދާ ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލްގެ މެނޭޖަރު ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމަކީ ކުންފުނިން ވެފައިވާ ޞައްޙަ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށާއި، ބުނެވުނު ދަރަންޏަށް ކުންފުނި ޒިންމާވާ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަށް ހައިކޯޓުން ތާއީދުކުރީ ރަނގަޅަށްތޯ؛ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުން މައްސަލަ ސީދާ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 21) ޤާނޫނުގައި ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތަކަށް އެކުލަވާލުން ނުވަތަ ވަކި ރަސްމީ ސިފައެއްގައި އޮތުން ލާޒިމުނުކުރާ ކޮންމެ ކޮންޓްރެކްޓަކީ، އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް އެ ފަރާތުން ޤަބޫލުކުރުމުން ވުޖޫދަށް އަންނަ ރިޟާއީ (consensual) ކޮންޓްރެކްޓެކެވެ (ޙަސަން ޙަލީމް ވ. ހަރންގް ތްޔޭ ހެންގް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް).
2. (ޕެރ. 24–25) ކުންފުންޏަކީ ހިއްސާދާރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚުޞެއް ކަމުން، ފައިސާ ޖަމާވެފައިވަނީ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ޕާރސަނަލް އެކައުންޓުން ކަމަށްވާއިރު، ޖަވާބެއް ނުދީ ހުރި އީމެއިލްތަކުން ކުންފުނިން ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރި ކަމަށް އިފްތިރާޟުކުރުމާއި، މުވައްޒަފާމެދު ފިޔަވަޅު ނާޅާ އޮތުމުގެ މައްޗަށް އެކަނި ބުރަވެ ކުންފުނިން އޭނާއަށް އޮތޯރިޓީ ދީފައިވާ ކަމަށް ނިންމުމަކީ ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ؛ އެއްބަސްވުން ވެފައިވަނީ ކުންފުނީގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރުގައި ކަމަށް މަދަނީ މިންގަނޑުން ނިންމޭވަރަށްވުރެ ގިނަ ސުވާލު އުފެދޭނަމަ އިމްޕްލައިޑް އޮތޯރިޓީގެ ބިނާގައި ކުންފުނި ޒިންމާކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
3. (ޕެރ. 30) މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ޙުކުމަށް ވާޞިލުވުމަށް ހޯދަންޖެހޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ކޮންމެ ލިޔުމެއް އަދި މަޢުލޫމާތެއް ހޯދުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ (ދިވެހި ދައުލަތް (މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް) ވ. ސަލްޓަންސް އޮފް ދަ ސީސް)؛ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ ބެލުމުގައިވާ ލިޔެކިޔުން ހޯދައި ޙަޤީޤަތް ސާފުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކުން ލަފަޔާ މަޝްވަރާ ހޯދައި ތިން ބާރު ވަކިކުރުމުގެ މަފްހޫމާ ޚިލާފުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
4. (ޕެރ. 32) ދިފާޢު ސާބިތުކޮށް މައްސަލައިގެ ނަތީޖާ ފުރޮޅިދާނެ ފަދަ ޖައުހަރީ ލިޔެކިޔުން (މިސާލަކަށް ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤުގެ ލިޔެކިޔުން) ހޯދުމަކާ ނުލައި، ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށް ބަލައިގެން އެ ލިޔެކިޔުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
5. (ޕެރ. 34–35) ދަޢުވާގައިވާ މުޢާމަލާތުގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ކަންކަން ކުރި، އަދި ޒިންމާވާން ޖެހުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ފަރާތެއްގެ ބަހެއް ނުހޯދައި، އޭނާއަށް ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމާ ނިންމުމަކީ ފުރިހަމަ ޝަރީޢަތެއް ހިންގިފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ.
6. (ޕެރ. 36–38) ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 18 އާއި 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް މައްސަލަ ފޮނުވަނީ ވަކި ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކެއް ނުވަތަ ވަކި ވާޤިޢާތަކެއް ކަށަވަރުކުރުމަށް ކަމުން، މައުޟޫޢު އަލުން ނިއުޅަން ޖެހޭ މައްސަލައެއް ހައިކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއަށް ފޮނުވުމުން އެކަށީގެންނުވާ ލަސްވުމާއި ތަކުލީފު ބޮޑުވެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ މަފްހޫމާ ނުބައްދަލުވާތީ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ލިބޭ ބާރުން މައްސަލަ ސީދާ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވިދާނެއެވެ (މީގެ ކުރިން ހައިކޯޓު މެދުވެރިކޮށް ފޮނުވަމުން އައި ޢަމަލީ ގޮތް ދޫކޮށް).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 262 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާ، 19 ވަނަ މާއްދާ އަދި 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޙަސަން ޙަލީމް ވ. ހަރންގް ތްޔޭ ހެންގް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2021] SC 51
• ދިވެހި ދައުލަތް (މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް) ވ. ސަލްޓަންސް އޮފް ދަ ސީސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް 2012/SC-A/05