އަރާކިސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިބްރާހީމް ޢަލީ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ އިޖުރާއީ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 200-VTR/IJ/2022/63

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން މުސާރައިން އުނިކުރި ފައިސާ ހޯދުމުގެ ޝަކުވާއަކީ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ޝަކުވާއެއްކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއްގައި ނިންމުމުގައި ޚަޞްމުން އެދުނު ކަންކަމުން ބޭރަށް ދިޔައީތޯ ނުވަތަ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް ލިބުނުތޯ؛ އަދި މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ މައްސަލަތަކަށް ހިނގާތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 21-23) މުސާރައިން އުނިކުރި ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޝަކުވާއެއްގައި، އެ ފައިސާއަކީ އަނބުރާ ދިނުމަށް އުނިކުރި ފައިސާއެއްތޯ އަދި އެއީ ދެފަރާތް އެއްބަސްވި ގޮތްތޯ ފަދަ ސުވާލުތަކަކީ ޚުޞޫމާތު އުފެދިފައިވާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަން ކަމުން، އޭގެ ޖަވާބު ލިބޭނީ މައުޟޫޢުގެ ތެރެއިން ޖަވާބުދާރީވުމާއި ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދީގެންނެވެ؛ ޚަޞްމުން ހުށަހެޅި ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް އެގޮތަށް ނިންމުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44 އާއި ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47 ގައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
2. (ޕެރ. 25) ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޤަވާޢިދުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާ ގުޅިގެން ގޮތެއް ނިންމާނީ ނުކުތާ ނެގި ފަރާތް ފިޔަވައި މައްސަލައިގެ އަނެއް ޚަޞްމަށް ޝަފަހީ ގޮތުން ނުވަތަ ލިޔުމުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީގެންނެވެ.
3. (ޕެރ. 26) އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާ ގުޅޭގޮތުން ޓްރައިބިއުނަލުން ނުވަތަ ކޯޓުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ މައުޟޫޢުގައި ހެކި ވަޒަންކޮށް ފައިސަލާކުރާ މިންވަރަށް ނުވަދެ، އެ ވަގުތު ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކަށް މަތިމަތިން ބަލައި ނިންމާ ނިންމުމެކެވެ.
4. (ޕެރ. 27) އިޖުރާއީ ނުކުތާއަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާއިރު، ބަހުސްކުރެވޭ ކަމާ ގުޅޭ ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހެޅުމާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު މައުޟޫޢުގެ ތެރެއިން ހުޅުވިފައިވާނަމަ، އިޖުރާއީ ނިންމުމަކުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް ނާދެއެވެ.
5. (ޕެރ. 29-33) މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ހިނގަނީ މަދަނީ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ މަދަނީ މައްސަލަތަކަށެވެ؛ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (10) ން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ މައްސަލަތައް އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާތީ، 61 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ޚާއްޞަވަނީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ ވަޒީފާއާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކަށެވެ (މިސާލަކަށް ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ ވަޒީފާގެ މައްސަލަތައް).
6. (ޕެރ. 35-36) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން "ކޯޓު" އާއި "ޓްރައިބިއުނަލް" ގެ ދައުރާއި މާނައިގައި ބޮޑު ތަފާތެއް އޮވެއެވެ؛ ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކުން ވަކި ކަމެއް ކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ދީފައިވާނަމަ، އެ އިޚްތިޞާޞާއި ބާރު ލިބޭނީ ޝަރުޢީ ކޯޓަށެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓު 2016/SC-A/23).
7. (ޕެރ. 34، 37) މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 6 އާއި 17 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލުން ވެސް، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި އޭގެ 61 ވަނަ މާއްދާއަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގައި ހިނގާ މައްސަލަތަކަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭ ޤާނޫނެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙަވާލާގައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1، 2، 3 (ހ)، 4، 5، 31، 47 (ރ) (10)، 59 (ހ)، 61، 89، 90، 283، 286، 363 (ހ)، 364، 429 (ށ) ވަނަ މާއްދާތައް
• ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 2022/R-14 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ޤަވާޢިދު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ އަދި 17 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/23 (މީޑިއާނެޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޝަމްޢީލް ރަޝީދު) - ތަފާތުކުރި
• ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47 (އަޙްމަދު ޝަމީމް ވ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު) - ތަފާތުކުރި