ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކުށް ސާބިތުކޮށް 15 އަހަރުގެ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅި

ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި xxx

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 9 (ށ) ގެ ދަށުން އިތުބާރު ކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި (މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި) ހުރެ ކުޑަކުދިންނާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމުމުގައި، 47 ވަނަ މާއްދާގެ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ ހަމަތަކާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތައް ރަނގަޅަށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވޭތޯ، އަދި ކުށުގެ މަޢުނަވީ ރުކުން ފުރިހަމަވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 5 ބާވަތުގެ ހެކި ކޮންމެހެން ހަމަވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައި، އެއީ އެތެރެފުށުން (internal consistency - ތެދުބަހުން ކިޔައިދޭ މީހަކު ދޭނެފަދަ ތަފްޞީލު ހުރުން) އަދި ބޭރުފުށުން (external consistency - ފެނުނު، އިވުނު މީހުންގެ ބަހާއި އެހެން ހެކިތަކާ އެއްގޮތްވުން) އެއްގޮތް، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ކިޔައިދިނުމެއްތޯ ވަޒަންކޮށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ (2019/SC-A/77، 2020/SC-A/94). (ޕެރ. 19-20)
2. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ ކުދިން ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުނުކުރުމެވެ؛ އެކަމަށް ޤާނޫނުން ދީފައިވަނީ ހަނި ފުރުޞަތެކެވެ (2024/SC-A/05). (ޕެރ. 21)
3. އެއް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކު ގިނަ ކުދިންނާމެދު ޢަމަލު ހިންގިކަމަށް ދަޢުވާކުރާއިރު، ކޮންމެ ކުއްޖަކާމެދު ކުރި ޢަމަލަކީ ވަކި ޢަމަލަކަށްވާތީ ހެކި ވަޒަންކުރަންޖެހޭނީ ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ ބައި ވަކިންނެވެ. (ޕެރ. 29)
4. އިސްތިއުނާފުގައި ދަށުކޯޓުން ތަފްޞީލުކޮށް ވަޒަންކޮށްފައިވާ ހުރިހާ ހެއްކެއް އަލުން ނަކަލުކޮށް މުޅި މައްސަލައަށް ގޮތް ކަނޑައެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ބަލަންވާނީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަރަހައިންނެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނީ ހަމަތައް ތަޠުބީޤުކުރުމާއި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގައި ގޯސްވެ އިންސާފަށް ހުރަސްއެޅިއްޖެނަމަ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ (2022/SC-A/51). (ޕެރ. 30، 54)
5. ކުދިންގެ ކުލާހުގެ ތިބި އެހެން ކުދިންނަށް (ފިރިހެން ކުދިންނަށް) ޢަމަލުތައް ނުފެނުމާއި، ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް އެއް ޢަމަލަކީ ޖިންސީ ޢަމަލެއްކަމަށް އެއްގޮތަކަށް ދޭހަނުވުމަކީ، ތަފްޞީލު ހުރި ކިޔައިދިނުމެއްގައި އެތެރެފުށުގެ އެއްގޮތްކަން ނެތްކަމަށް ބެލުމަށް ފުދޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އެއް ކުއްޖެއްގެ ބަހުގައި ހުރި ފުށުއެރުމަކަށް ބިނާކޮށް އެހެން ހުރިހާ ކުދިންގެ ބަސް ނަފީ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 42، 51)
6. ކުއްޖެއްގެ މިޒާޖު ތަފާތުކަމަކީ، ހަދަހަދައިގެން ވާހަކަ ދައްކާނެ ސަބަބެއް ނެތްހިނދު، ކުއްޖާގެ ބަސް އެއްފަރާތްކުރުމަށް ނުވަތަ ބުރަދަން ދަށްކުރުމަށް އިންސާފުވެރި ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ހަރުދަނާ ސަބަބެއް ނެތި އެފަދަ ބަސް އެއްފަރާތްކުރުމަކީ އެފަދަ ކުދިންނާމެދު ގޯނާކުރުމަށް ހިތްވަރުދިނުމަކަށް ވެދާނެތީ ޝަރީޢަތުން ފަރުވާތެރިވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 50)
7. "ޖިންސީ ޢަމަލު" (ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 60 (ރ)) ގެ މަޢުނަވީ ރުކުން ބަލަނީ އެކަށީގެންވާ މީހެއްގެ (reasonable man) ވިސްނުމުން ވިސްނާއިރު ޝަހުވާނީ ނިޔަތުގައި ކުރިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޢަމަލެއްތޯ ނުވަތަ އެހެން މަޤްޞަދެއްގައި ކުރިކަމަށް ނުބެލެވޭ ޢަމަލެއްތޯއެވެ. ޖިންސީ ގުނަވަންތަކުގައި ހިފުން ފަދަ ޢަމަލުތަކަކީ ސީދާ އެ ޢަމަލުތަކުންވެސް ޖިންސީ ނިޔަތް ދޭހަކޮށްދޭ ޢަމަލުތަކެއް ކަމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އިވުމާއި ފެނުމުގެ އުނިކަމަކުން ހިނގާފާނެ ކަމެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 15-16، 52-53)
8. އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ދެފަރާތުގެ ވާހަކައާއި ކަންހިނގި ގޮތާއި، ކުރީގެ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން 15-18 އަހަރުގެ ޖަލު އަދަބުގެ ތެރެއިން އެންމެ ދަށު މިންވަރު (15 އަހަރު) ކަނޑައެޅިއެވެ. (ޕެރ. 56-59)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (މ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ (ނ)، (ދ)، (ޅ)، (ކ)، (އ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• 2020/SC-A/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ނަޞީރު)
• 2024/SC-A/05 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިލްހާމް ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ)