ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިލްހާމް ޢަބްދުއްރަޙްމާން

ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، ދެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓު ނިންމި ބައި ބާޠިލު، ހެކި ވަޒަންކޮށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަގާމެއްގައި ހުރި މީހަކު އެ ކުއްޖާއާ މެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުން، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި 47 ވަނަ މާއްދާ، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ހެކި

ދަށު ކޯޓު: 2022/HC-A/407

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުއްޖާ ޝަފަހީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހާޒިރުނުކޮށް، ކުއްޖާގެ ލިޔުމުން އޮތް ތަޙްޤީޤު ބަޔާނެއް ނުވަތަ އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގއެއް ހުށަނާޅާ ހިނދު، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ލުއި މިންގަނޑާއި މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން ހެކި ވަޒަންކުރެވޭނެތޯ، އަދި ކުއްޖާގެ ބަސް ބަލައިގަނެވޭނީ ޝަރީޢަތުގައި ދޭ ހެކިބަހުގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅައިގެން ހެއްޔެވެ؟

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: 2019 ވަނަ އަހަރު އިލްހާމް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ދިރިއުޅޭ ގޭގައި، އޭނާއަށް 'ބޮޑުދައިތަ' ކިޔާ 5 އަހަރުގެ ކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގައި، ކުއްޖާއަށް އޮރިޔާން ވީޑިއޯ ދައްކާ، އޭނާގެ ޕެންޑްރައިވް އަދި ފޯނުން އޮރިޔާން ފޮޓޯ އާއި ވީޑިއޯ ފެނުނުކަމަށްބުނެ ދައުލަތުން 3 ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އޮރިޔާންކާޑު ގެންގުޅުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުކޮށް، ކުޑަކުދިންނާބެހޭ ދެ ދަޢުވާ ކުއްޖާގެ ހެކިބަހެއް، ތަޙްޤީޤު ބަޔާނެއް ނުވަތަ ކޮރަޕްޓްވެފައިވާ އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގ ހުށަނާޅާތީ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމިއެވެ. ހައިކޯޓުގެ އަޣްލަބިއްޔަތުން (އެއް ފަނޑިޔާރަކު ތަފާތު ރައުޔަކާއެކު) ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ 12/2009 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ކ) އާއި 47 ވަނަ މާއްދާ އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ދަށުން ތަބާވާންޖެހޭ މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އެދުނީ ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ދެމެހެއްޓުމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުއްޖާގެ ޝަކުވާ ތަޙްޤީޤަށް ތަސްޖީލުކުރެވި، ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި ސައިކޮލޮޖިސްޓުގެ ރިޕޯޓުން ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތުމުން، މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން ހެކި ވަޒަންކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. ކުއްޖާގެ ބަސް ޝަރީޢަތުގައި ދޭ ހެކިބަހަށް ގައިދުކުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ މަޤުޞަދާއި އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ހަމަތަކާ ޚިލާފެވެ. މާއްދީ ހެކިވެސް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤުޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި، މިފަދަ ކުށްތައް އާންމުކޮށް ހިންގަނީ އެކަހެރި ތަންތަނުގައި ސިއްރުން ކަމަށްވާތީ، އެ ކުށްތައް ސާބިތުކުރުމަށް އިތުރު ބާވަތްތަކުގެ ހެކި ހުއްދަކޮށް ބަލައިގަންނަ ހެކީގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 15–16)
2. ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކިތައް ވަކިވަކި ހެކިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުއްޖާއާމެދު ކަންވީގޮތް ކިޔައިދީފައިވާ ކިޔައިދިނުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކުއްޖާގެ ބަސް އަސާސަކަށް ބަލައި، އެހެން ހެކިތައް ބޭނުންކުރަނީ ކުއްޖާގެ ބަސް ކޮރަބަރޭޓްކުރުމަށެވެ. (ޕެރ. 18، މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ)
3. ކުއްޖާގެ ލިޔުމުން އޮތް ބަޔާނެއް ނެތުމާއި، އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގ ނެތުމާއި ނުވަތަ ކޮރަޕްޓްވުމަކީ ވެދާނެ ކަންކަމެވެ؛ އެ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ތަޙްޤީޤަށް ރެކޯޑުކުރެވި ތަސްޖީލުކުރެވިފައިވާ ކުއްޖާގެ ޝަކުވާ ދެމިއޮންނާނެއެވެ. ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި ސައިކޮލޮޖިސްޓުގެ ރިޕޯޓުން ކުއްޖާގެ ޝަކުވާ ތަފްސީލުތަކާއެކު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތްނަމަ، ކުއްޖާގެ ބަޔާނެއް ނެތްކަމަށް ބަލައިގެން 47 ވަނަ މާއްދާގެ ލުއި މިންގަނޑާއި މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން ކުއްޖާގެ ބަހުގެ އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށް އެއްގޮތްތޯ ބެލުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 20–23، 30)
4. ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)، (ކ) އަދި (އ) ގައިވާ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުންތަކަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ފެށުމުގެ ކުރިން ކުއްޖާ ކިޔައިދީފައިވާ ކިޔައިދިނުންތަކެވެ. (ދ) ގައިވަނީ 48 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއާތާ އެއްގޮތަށް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ކުރާ އިންޓަވިއުއެވެ. އެހެންކަމުން ކުއްޖާގެ ބަސް ޝަރީޢަތުން ނޫން ގޮތަކަށް ނުނެގޭނެކަމަށް ދެކުމުގެ ނަތީޖާއަކީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ މަޤުޞަދު ގެއްލި 47 ވަނަ މާއްދާގެ އެ އަކުރުތައް ވާގިނެތުމެވެ. (ޕެރ. 26)
5. ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އާއި 48 ވަނަ މާއްދާގެ އަލީގައި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ނެގުމަށް ކުއްޖާ ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުކުރުމަކީ ވަރަށް އިސްތިސްނާ މަދު ޙާލަތެއްގައި އެހެން ގޮތެއް ނެތިގެން ކުރާ އިޚްތިޔާރީ ކަމެކެވެ؛ ޤާނޫނުގެ މަޤުޞަދަކީ ކުދިން ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުނުކުރުމެވެ. (ޕެރ. 27)
6. މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގައި ބުނާ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަކީ 48 ވަނަ މާއްދާއަށް ގައިދުވެފައިވާ ކުއްޖާގެ ބަހެއް ނޫނެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބަލާފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީ މަރުޙަލާތަކުގައި ކުއްޖާ ކިޔައިދީފައިވާ ކިޔައިދިނުމާއި ބަޔާނާއި ތަފްސީލުތަކާއެކު އޮންނަ ޝަކުވާގެ މައްޗަށެވެ. މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލު އެއްކިބާކޮށް ކުއްޖާގެ ބަހަކީ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމަތީގައި ދޭ ހެކިބަހަށް ގައިދުކުރުމަކީ އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 28–29)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާ، 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ކ)، 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 47 ވަނަ މާއްދާ، 48 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) އަދި (ކ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތު) ގެ 622 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (7) އަދި (ބ) ގެ (2)، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 186 ވަނަ މާއްދާ
• 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• 2017/SC-A/16 (ދިވެހި ދައުލަތް ވ. ޢަލީ ޝާހް)
• [2021] SC 32 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލްމުހައިމިން އާދަމް)
• [2025] SC 20 (މުޙައްމަދު ނާފިޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)